Όταν η ηλιοθεραπεία γίνεται παθολογική εξάρτηση

Το καλοκαίρι, όσο κι αν μας αρέσει, συνεπάγεται περισσότερο χρόνο έκθεσης στη μεγαλύτερη αιτία καταστροφής του δέρματος και εμφάνισης του καρκίνου: στις υπεριώδεις ακτινοβολίες.

Παρά την πληθώρα αντιηλιακών προϊόντων που υπάρχουν διαθέσιμα, καθώς και τα ειδικά ρούχα που προφυλάσσουν, και την πολυετή καμπάνια ενός δερματολόγου που ξεκίνησε το 1983, εκατομμύρια αμερικανοί εξακολουθούν να κάνουν «κατάχρηση» υπεριώδους ακτινοβολίας, που κατά τ' άλλα είναι πολύ χρήσιμη και βοηθητική για τον άνθρωπο σε μικρές δόσεις, ενώ σε μεγάλες είναι πολύ βλαβερή. Κι όχι μόνο όταν λάμπει ο δυνατός καλοκαιρινός ήλιος. Για πολλούς ανθρώπους που περνούν πολλές ώρες τους σε ινστιτούτα μαυρίσματος, ή έχουν σπίτι δικό τους κρεβάτι για τεχνητή ηλιοθεραπεία, αυτή η δραστηριότητα διαρκεί ολόκληρο το χρόνο.

Οι δερματολόγοι που οικονομικά ωφελούνται απίστευτα πολύ από αυτή την »κατάχρηση» υπεριώδους ακτινοβολίας, εκφράζουν την ανησυχία τους και τους προβληματίζει πολύ το γεγονός ότι δεν μπορούν να εμποδίσουν αυτή την επικίνδυνη συμπεριφορά, ιδιαίτερα μεταξύ των εφήβων και των νέων, που είναι αυτοί που κινδυνεύουν περισσότερο από αυτή τη συνήθεια.

Υπάρχουν πολλοί λόγοι που εξηγούν αυτό το γεγονός, μεταξύ των οποίων και η διαδεδομένη άποψη ότι οι άνθρωποι δείχνουν πιο όμορφοι (με άλλα λόγια πιο υγιείς και ίσως πιο αδύνατοι) όταν είναι μαυρισμένοι. Αυτή η άποψη έχει συμβάλει στην καθιέρωση των πανάκριβων ινστιτούτων μαυρίσματος, τα οποία κάποιοι από τους νεαρούς πελάτες επισκέπτονται ακόμη και 20 φορές μέσα σε ένα μήνα.

Η έκθεση στον ήλιο προκαλεί εξάρτηση, αλλά όχι σε όλους

Τα τελευταία χρόνια όμως έχει προκύψει και μία ακόμη εξήγηση, η οποία έχει πλέον και σημαντική επιστημονική τεκμηρίωση: Η άποψη ότι η έκθεση του δέρματος στην υπεριώδη ακτινοβολία ενέχει εξάρτητικό χαρακτήρα. Όπως συμβαίνει και με το αλκοόλ, δεν εθίζεται στην υπεριώδη ακτινοβολία οποιοσδήποτε εκτεθεί στον ήλιο. Υπάρχει όμως μεγάλος αριθμός ατόμων που κάνουν «κατάχρηση» -ένας στους πέντε φοιτητές, πιθανά οι μισοί από όσους συχνάζουν στην παραλία, καθώς και το 70% όσων κάνουν τεχνητή ηλιοθεραπεία- ώστε να μπορούμε πλέον να μιλάμε για μια νέα διάγνωση: Την εξάρτηση από την ηλιοθεραπεία.

Όταν ο Dr. Richard F. Wagner Jr., δερματολόγος από το Πανεπιστήμιο του Τέξας, ανέφερε πριν από πέντε χρόνια ότι τουλάχιστον οι μισοί από όσους πηγαίνουν στην παραλία πληρούν τα κριτήρια για τη διάγνωση της ψυχιατρικής διαταραχής της κατάχρησης ουσιών, έλαβε ένα email από έναν άνδρα στον Καναδά ο οποίος του είπε «Εγώ είμαι αυτός που χρειάζεσαι για τη μελέτη σου. Είμαι ο άνθρωπός σου». Αυτός ο άνθρωπος είπε ότι ταξίδευε σε ολόκληρο τον κόσμο με το σκοπό να διατηρεί το μαύρισμά του, και παρόλο που ήξερε ότι μπορεί ως αποτέλεσμα να πάθει καρκίνο, δεν μπορούσε να το σταματήσει.

Σε μια νέα αναφορά που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό The Skin Cancer Foundation Journal, οι Dr. Robin L. Hornung και Solmaz Poorsattar από το Πανεπιστήμιο της Ουάσινγκτον στο Σιάτλ, αναφέρουν ότι: «Η κατ’εξακολούθηση έκθεση σε κάποιο παράγοντα που είναι γνωστό ότι προκαλεί καρκίνο, υποδηλώνει ότι εκτός από την έλλειψη γνώσης, υπάρχουν κι άλλοι παράγοντες που οδηγούν αυτά τα άτομα στην ηλιοθεραπεία». Οι συγγραφείς αναφέρουν ότι παρόλο που οι περισσότεροι που κάνουν ηλιοθεραπεία δηλώνουν πως το μαύρισμα είναι το ισχυρότερό τους κίνητρο για να κάνουν φυσική ή τεχνητή ηλιοθεραπεία «πολλοί από αυτούς αναφέρουν επίσης ότι ενισχύεται η διάθεσή τους, η χαλάρωση και η κοινωνικότητά τους».

Αύξηση του μελανώματος

Έτσι η επικράτηση του καρκίνου του δέρματος, συμπεριλαμβανομένου του θανατηφόρου μελανώματος, εξακολουθεί να αυξάνει. Φέτος θα γίνει διάγνωση περίπου 3,5 εκατομμυρίων νέων περιστατικών επιφανειακών αλλά συχνά παραμορφωτικών καρκίνων του δέρματος, και εκτιμάται ότι ομοίως θα εντοπιστούν 68.720 μελανώματα, μεταξύ των αμερικανών πολιτών.

Πολλοί είναι αυτοί που πιστεύουν ότι το μαύρισμα θα τους προστατεύσει και θα μπλοκάρει τις επικίνδυνες συνέπειες της υπεριώδους ακτινοβολίας. Στην πραγματικότητα το μαύρισμα αποτελεί κατεστραμμένο δερματικό ιστό. Ακόμη και μικρή έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει μετάλλαξη στο DNA των δερματικών κυττάρων, μεταξύ των οποίων και των μελανοκυττάρων, που είναι οι υποδοχείς του μελανώματος. Η συγκέντρωση πολλών τέτοιων μεταλλάξεων μπορεί να οδηγήσει σε καρκίνο.

«Καθώς μεγαλώνουμε, ο αριθμός αυτών των μεταλλάξεων αυξάνει και το ανοσοποιητικό μας σύστημα φθίνει», εξηγεί ο Dr. Wagner, ένα διπλό πλήγμα που αυξάνει πάρα πολύ την πιθανότητα εμφάνισης καρκίνου του δέρματος.

90χρονη με δέρμα 60χρονης και 50χρονη με δέρμα ελέφαντα

Ακόμη και όσοι γλιτώσουν τον καρκίνο σταδιακά θα αντιμετωπίσουν τις γηραντικές επιδράσεις από την έκθεση στον ήλιο: Χαλαρό, ρυτιδιασμένο δέρμα που κάνει τους ανθρώπους να φαίνονται πολύ μεγαλύτεροι σε ηλικία από ότι είναι στην πραγματικότητα. Η γιαγιά μου, που ζει ένα τετράγωνο από την παραλία του Μπρούκλιν και κολυμπούσε καθημερινά τα χρόνια πριν τη χρήση αντιηλιακών, είχε από τα 50 της αυτό που ονομάζεται «δέρμα του ελέφαντα». Ενώ η 90-χρονη θεία μου που ζει εδώ κοντά και ξεχειμωνιάζει στη Φλόριντα αλλά δεν πηγαίνει ποτέ στην παραλία ούτε κάθεται στον ήλιο, έχει την επιδερμίδα γυναίκας 60 ετών. Συνοψίζοντας, η Dr. Hornung αναφέρει σε συνέντευξή της ότι έχουν αυξηθεί πολύ οι αποδείξεις για την εξαρτητική δύναμη των ακτινών UV, και τα άτομα με έντονη αυτή τη συνήθεια παρουσιάζουν δείγματα σωματικής και ψυχολογικής εξάρτησης. Όπως και με το κάπνισμα και την κατανάλωση αλκοόλ, που συχνά «εξακολουθείται η χρήση τους παρά την επίγνωση των κινδύνων που προκαλούν», αναφέρει, οι προσπάθειες να μειωθεί η «κατάχρηση» υπεριώδους ακτινοβολίας μέσω της ενημέρωσης για τους κινδύνους δείχνει να πέφτει στο κενό.

Είναι σαφές ότι κάτι άλλο υπαγορεύει αυτή τη συμπεριφορά και για πολλούς ανθρώπους αυτό το κάτι φαίνεται να είναι εθισμός.

Στη μελέτη που πραγματοποίησε ο Dr. Wagner με τις Dr. Molly M. Warthan και Tatsuo Uchida, χορηγήθηκαν δύο τεστ που χρησιμοποιούνται για την κατάχρηση ουσιών σε 145 άτομα που έκαναν ηλιοθεραπεία στην παραλία του Galveston Island. Το ένα είναι μια προσαρμοσμένη έκδοση ενός τεστ που χρησιμοποιείται για τη διάγνωση εξάρτησης από το αλκοόλ. Ονομάζεται CAGE το οποίο είναι ένα ακρώνυμο που (στην αγγλική γλώσσα) προκύπτει από τις τέσσερις ερωτήσεις που περιλαμβάνει: Ένιωσες ποτέ ότι χρειάζεται να περιορίσεις την ηλιοθεραπεία; Σε ενοχλούν τα σχόλια που κάνουν οι άνθρωποι γύρω σου για την ηλιοθεραπεία; Ένιωσες ποτέ ενοχές για την ηλιοθεραπεία; Ένιωσες ποτέ ότι θέλεις να ξεκινήσεις την ημέρα σου με ηλιοθεραπεία, για να ξεκινήσει καλά.

Οι συγγραφείς που δημοσίευσαν τα αποτελέσματά τους σε έκθεση το 2005 στο The Archives of Dermatology, βρήκαν ότι το 26% των ατόμων που πηγαίνουν στην παραλία πληρούσαν τα κριτήρια της εξάρτησης σύμφωνα με το εργαλείο αξιολόγησης CAGE. Επίσης, σε ένα δεύτερο τεστ, μια προσαρμοσμένη έκδοση του επίσημου εργαλείου διάγνωσης της εξάρτησης από ουσίες των ψυχιάτρων, το 53% των συμμετεχόντων απάντησαν θετικά.

Η έκθεση καταλήγει «τα άτομα που έχουν τη χρόνια και επαναλαμβανόμενη συνήθεια να εκτίθενται σε υπεριώδεις ακτίνες μαυρίσματος μπορεί να αντιμετωπίζουν ένα νέο είδος διαταραχής που σχετίζεται με την υπεριώδη ακτινοβολία». Μελέτες δείχνουν ότι η απελευθέρωση ενδορφινών, ουσίας που προκαλεί ευχαρίστηση, στον εγκέφαλο των ατόμων που κάνουν «κατάχρηση» υπεριώδους ακτινοβολίας μπορεί να αποτελεί το κίνητρο για την εξάρτηση από την ηλιοθεραπεία.

Στερητικά και πρόληψη

Έρευνα που πραγματοποιήθηκε από τον Dr. Steven R. Feldman και τους συνεργάτες του στο Wake Forest University Baptist Medical Center, απέδειξε ότι όσοι συχνάζουν σε χώρους τεχνητού μαυρίσματος βίωσαν συμπτώματα στέρησης όταν τους χορηγήθηκε η ουσία ναλτρεξόνη, που χρησιμοποιείται για να μπλοκάρει το αίσθημα ευχαρίστησης των ναρκωτικών ουσιών. Όσοι σύχναζαν σε τέτοια κέντρα μαυρίσματος, αλλά όχι όσοι πήγαιναν περιστασιακά, ανέφεραν συμπτώματα όπως ναυτία και νευρικότητα όταν η ναλτρεξόνη μπλόκαρε τις ενδορφίνες στον εγκέφαλό τους.

Οι δερματολόγοι τάσσονται ομόφωνα υπέρ των αυστηρών κανονισμών για τα κέντρα τεχνητού μαυρίσματος, ιδιαίτερα στην απαγόρευση των ανήλικων πελατών. Η Dr. Hornung –που ανέφερε ότι είχε χάσει μια ασθενή της από μελανωμα, μια νεαρή, όμορφη γυναίκα 45 ετών, με τέσσερα παιδιά, η οποία ήταν φανατική των κέντρων μαυρίσματος- υποστηρίζει επίσης ότι θα πρέπει από πολύ νεαρή ηλικία να ξεκινάει η εκπαίδευση των παιδιών για τη χρήση αντιηλιακού και την αποφυγή της υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο ακόμη και με αντιηλιακό, καθώς ακόμη και το καλύτερο αντιηλιακό δεν προφυλάσσει εκατό τοις εκατό από τις ακτίνες του ήλιου.

Όπως η υποχρεωτική από το Νόμο χρήση της ζώνης ασφαλείας επιβλήθηκε στα μεγαλύτερα παιδιά και στους ενήλικες, έτσι θα πρέπει από νωρίς στη ζωή του παιδιού να μάθει να προστατεύεται από τον ήλιο, μια συνήθεια που μπορεί έτσι να διατηρηθεί σε ολόκληρη τη ζωή του.

Πηγή: New York Times