Η «σιωπηλή πανδημία» των χρόνιων νόσων και η τιμολόγηση των φαρμάκων

Οι αλλαγές στα έως τώρα παραδοσιακά σχήματα εξάπλωσης των ασθενειών - λοιμώδεις νόσοι στις αναπτυσσόμενες χώρες, χρόνια νοσήματα στις ανεπτυγμένες - θα επιβάλουν αλλαγές στις πρακτικές τιμολόγησης των φαρμάκων, υποστηρίζουν οι ειδικοί.

Τα φάρμακα για νόσους που πριν κυριαρχούσαν μόνο στον πλούσιο, καλοταϊσμένο κόσμο, όπως ο διαβήτης, η καρδιοπάθεια και ο καρκίνος, έχουν όλο και μεγαλύτερη ζήτηση στις φτωχές χώρες της Ασίας και της Αφρικής, των οποίων οι πληθυσμοί αρχίζουν τώρα να ζουν περισσότερο.

Ωστόσο, οι τιμές πολλών από αυτά τα φάρμακα και η ακαταλληλότητά τους για τις αναδυόμενες αγορές είναι απαγορευτικές.

Αλλά αν αυτά τα εμπόδια δεν ξεπεραστούν, τα χρόνια νοσήματα θα μπορούσαν να βυθίσουν τα αναπτυσσόμενα συστήματα υγεία και να σκοτώσουν εκατομμύρια άτομα - και οι προσπάθειες μεγάλων φαρμακευτικών εταιρειών να γίνουν προμηθευτές των τεράστιων νέων αγορών στις αναδυόμενες οικονομίες θα δυσκολευτούν να καρποφορήσουν.

Οι μειώσεις των τιμών για τις φτωχότερες χώρες, μια κίνηση στην οποία έχουν ήδη προχωρήσει ορισμένες μεγάλες φαρμακευτικές εταιρείες, είναι μια αρχή. Ωστόσο, οι μάνατζερ των φαρμακευτικών θα δεχθούν επίσης πιέσεις να συμμετάσχουν σε «τράπεζες πατεντών» ώστε να προωθήσουν τις μειώσεις των τιμών των φαρμάκων για σημαντικά χρόνια νοσήματα, μέσω αύξησης του αριθμού των παρασκευαστών τους, ενώ μπορεί να αντιμετωπίσουν και νομικές προκλήσεις που θα τους αναγκάσουν να επιτρέψουν περισσότερο ανταγωνισμό από τα γενόσημα φάρμακα.

«Έως τώρα, οι εταιρείες μπορούσαν να διαχωρίσουν τα φάρμακα που είναι απαραίτητα στις αναπτυσσόμενες χώρες και τα φάρμακα που πωλούνται κυρίως στις πλούσιες χώρες» σχολιάζει ο Tido von Schoen-Angerer, διευθυντής της εκστρατείας των Γιατρών Χωρίς Σύνορα για πρόσβαση στα βασικά φάρμακα.

«Ωστόσο, η διαίρεση που θεωρούσε τα λοιμώδη νοσήματα ως κύριο πρόβλημα των φτωχών και τα χρόνια νοσήματα ως πρόβλημα των πλουσίων τώρα αλλάζει και αυτό θα απαιτήσει αλλαγή στρατηγικής.»

Η μετατόπιση στο φορτίο των νοσημάτων

Ελάχιστες αμφιβολίες αφήνουν οι παγκόσμιες προβλέψεις υγείας ότι τα χρόνια νοσήματα ξεπερνούν γρήγορα τις λοιμώδεις νόσους, όπως η ελονοσία, το AIDS και η φυματίωση, ως τα κύρια αίτια θανάτου παγκοσμίως - μια αλλαγή που υπογραμμίστηκε από την πρόσφατη έκθεση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) για τους παγκόσμιους κινδύνους υγείας.

Η έκθεση δηλώνει ότι οι πληθυσμοί γηράσκουν, εν μέρει λόγω της επιτυχίας που έχει σημειωθεί κατά των λοιμωδών νοσημάτων, ενώ οι αλλαγές στα μοντέλα κατανάλωσης τροφής, αλκοόλ και καπνού δημιουργούν ένα «διπλό φορτίο» για τις φτωχές χώρες, προωθώντας τα χρόνια νοσήματα να υπερσκελίσουν τα λοιμώδη.

Η έκθεση 2010 του Παγκόσμιου Οικονομικού Φόρουμ για τους παγκόσμιους οικονομικούς κινδύνους, η οποία δημοσιεύθηκε πρόσφατα εν όψει της ετήσιας συνάντησης στο Νταβός που ξεκινά σήμερα, χαρακτηρίζει τη μετατόπιση αυτή ως μια «σιωπηλή πανδημία».

Δηλώνει ότι, ενώ οι θάνατοι από λοιμώδη νοσήματα, παθήσεις της μητρότητας και κακή διατροφή θα μειωθούν κατά 3% την επόμενη δεκαετία, οι θάνατοι από χρόνιες νόσους θα αυξηθούν κατά 71%.

Τα περιστατικά διαβήτη, καρδιοπάθειας και εγκεφαλικού επεισοδίου, για τα οποία η αύξηση του σωματικού βάρους είναι σημαντικός παράγοντας κινδύνου, προβλέπεται ότι θα αυξηθούν γρήγορα, καθώς η επιδημία της παχυσαρκίας εξαπλώνεται στον αναπτυσσόμενο κόσμο.

Ο διαβήτης, που σύμφωνα με τον ΠΟΥ ευθύνεται για το 5% των θανάτων παγκοσμίως, με περίπου 80% στις αναπτυσσόμενες χώρες, αναμένεται να αυξηθεί κατά 42% από τα επίπεδα του 2005 έως το 2015 στην Αφρική και κατά 39% στο ίδιο διάστημα στη νοτιοανατολική Ασία.

Ο καρκίνος είναι ήδη σημαντικότερο αίτιο θανάτου στις αναπτυσσόμενες χώρες από ό,τι η φυματίωση, η ελονοσία και το AIDS μαζί, και οι ειδικοί προβλέπουν διπλασιασμό των παγκόσμιων περιστατικών καρκίνου τα επόμενα 20 χρόνια.

Η μετατόπιση του φορτίου των νόσων είναι το τίμημα της επιτυχίας κατά σημαντικών θανατηφόρων νοσημάτων, όπως η ελονοσία και το AIDS, σχολιάζει ο Colin Mathers, ειδικός επιστήμονας του ΠΟΥ.

«Επειδή οι άνθρωποι ζουν περισσότερο, φθάνουν σε ηλικίες στις οποίες τα χρόνια νοσήματα αποτελούν αυξανόμενο πρόβλημα» εξηγεί ο κ. Mathers.

Οι φαρμακευτικές εταιρείες κάνουν τα πρώτα βήματα

Ορισμένες φαρμακευτικές εταιρείες έχουν κάνει ήδη κινήσεις για μείωση των τιμών των φαρμάκων για τους φτωχότερους, ελπίζοντας ότι έτσι θα εξομαλύνουν την πρόσβαση στις ταχύτερα αυξανόμενες αναδυόμενες αγορές - και θα αντισταθμίσουν την ισχνή αύξηση των αγορών στις ΗΠΑ, την Ιαπωνία και την Ευρώπη.

Η GlaxoSmithKline και η Sanofi-Aventis έχουν υποσχεθεί μείωση των τιμών σε ορισμένες αναπτυσσόμενες χώρες.

Η Sanofi δηλώνει ότι φάρμακα, όπως το Lantus για τον διαβήτη και η αντικαρκινική θεραπεία Taxotere, θα έχουν έως και τη μισή τιμή σε ορισμένες χώρες της νοτιοανατολικής Ασίας, όπως η Ινδονησία και οι Φιλιππίνες.

Ο von Schoen-Angerer των Γιατρών Χωρίς Σύνορα δηλώνει ότι και πάλι απαιτούνται πιο καινοτόμες στρατηγικές - όπως επέκταση στις τράπεζες πατεντών, σαν αυτή που έχει δημιουργήσει η UNITAID για τα φάρμακα του AIDS - προκειμένου να επιτευχθεί πραγματική πρόοδος όσον αφορά την πρόσβαση των φτωχών στα φάρμακα για χρόνια νοσήματα.

Οι αναπτυσσόμενες χώρες μπορεί να επιλέξουν να λάβουν νομικά μέτρα για την καταπολέμηση των υψηλών τιμών των φαρμάκων. Αυτό έκανε η Ταϊλάνδη το 2007, εφαρμόζοντας ένα σύστημα άδειας κυκλοφορίας που επιτρέπει στις εγχώριες εταιρείες γενόσημων φαρμάκων να αγνοήσουν τις πατέντες για ορισμένα φάρμακα για το HIV/AIDS.

Ο von Schoen-Angerer προσθέτει ότι απαιτείται μεγαλύτερη «προσαρμοστική καινοτομία» από τις φαρμακευτικές εταιρείες, ώστε να κάνουν τα φάρμακά τους κατάλληλα για τις φτωχότερες χώρες.

«Αυτό μπορεί να σημαίνει ένα νέο και διαφορετικό συνδυασμό φαρμάκων ή προσαρμογή των διαγνωστικών εργαλείων ώστε να είναι πιο εύκολα και πιο φθηνά για να χρησιμοποιηθούν σε χώρες με περιορισμένους πόρους.»

Πηγή:
Reuters