Στροφή προς τα εμβόλια κάνουν οι φαρμακευτικές εταιρείες

Ελονοσία, φυματίωση, νόσος Αλτσχάιμερ, AIDS, πανδημική γρίπη, έρπης των γεννητικών οργάνων, ουρολοιμώξεις, αλλεργία στο χόρτο, διάρροια των ταξιδιωτών: ό,τι και να σκεφτείτε, η φαρμακοβιομηχανία ετοιμάζει εμβόλιο για την πρόληψή του.

Πολλά από τα παραπάνω εμβόλια μπορεί να βγουν στην αγορά σε πέντε χρόνια ή και λιγότερο.

Μια χτυπητή αντίθεση με την κατάσταση πριν από πέντε χρόνια, όταν τόσες πολλές εταιρείες είχαν εγκαταλείψει την επιχείρηση των εμβολίων, που οι ΗΠΑ έχασαν τη μισή ποσότητα από αντιγριπικά εμβόλια που χρειάζονταν, εξαιτίας μιας μόλυνσης στο εργοστάσιο της μίας από τις δύο εταιρείες που είχαν απομείνει.

Τα εμβόλια δεν είναι πια ο φτωχός συγγενής της φαρμακευτικής αγοράς. Σήμερα είναι αυτά που δίνουν ενισχυτική ένεση στο μπράτσο στις πληττόμενες από διάφορα προβλήματα φαρμακευτικές εταιρείες.

Παράγοντες που ευνοούν τη στροφή προς τα εμβόλια

Το δέλεαρ του υψηλού κέρδους, οι εξελίξεις στην τεχνολογία και η αυξανόμενη κυβερνητική υποστήριξη προς τα εμβόλια έχουν ελκύσει νέες εταιρείες στην αγορά των εμβολίων - από διάφορες εν τη γενέσει εταιρείες βιοτεχνολογίας έως την Jonhson & Johnson.

Τα εμβόλια θεωρούνται πλέον ως ένας κρίσιμης σημασίας δρόμος προς την οικονομική αύξηση, καθώς οι φαρμακευτικές εταιρείες αναζητούν τρόπους για να αντισταθμίσουν τις μειώσεις των εσόδων από συνταγογραφούμενα φάρμακα, λόγω του εντεινόμενου ανταγωνισμού των γενοσήμων και λόγω των κυβερνητικών πιέσεων για μείωση των τιμών και των δαπανών υγείας.

Οι επενδύσεις σε συνεργασίες και άλλες συμφωνίες για την ανάπτυξη εμβολίων αυξάνονται εκθετικά μετά το ξέσπασμα της πανδημίας γρίπης. Δισεκατομμύρια δολάρια από κυβερνητικές επιχορηγήσεις οδηγούν στην εύρεση ταχύτερων τρόπων για την ανάπτυξη και την παρασκευή τους.

Η παγκοσμίως αυξανόμενη έμφαση στην πρόληψη, σε συνδυασμό με την εμφάνιση των πρώτων blockbuster εμβολίων, έχουν ενισχύσει ακόμη περισσότερο την έλξη που ασκούν πλέον τα εμβόλια στις φαρμακευτικές.

Αλματώδης αύξηση στις πωλήσεις εμβολίων

Ενώ οι πωλήσεις συνταγογραφούμενων φαρμάκων αναμένεται να αυξηθούν κατά ένα τρίτο τα επόμενα πέντε χρόνια, οι πωλήσεις εμβολίων αναμένεται να διπλασιαστούν, από 19 δις δολάρια που ήταν το 2008 σε 39 δις δολάρια το 2013, σύμφωνα με την Kalorama Information, μια εταιρεία έρευνας αγοράς. Τα 39 δις αποτελούν 500% αύξηση σε σύγκριση με τις πωλήσεις ύψους 8 δις δολαρίων το 2004.

Το άλμα αυτό οφείλεται στην τεράστια επιτυχία ενός ή δύο καινούριων εμβολίων, συν την αυξανόμενη χρήση των εμβολίων που προϋπήρχαν. Ο κατάλογος με τα συνιστώμενα παιδικά εμβόλια στις ΗΠΑ έχει υπερδιπλασιαστεί από το 1985 και έχει φθάσει τα 17. Επιπλέον, οι αρχές υγείας των ΗΠΑ συνιστούν κάπου μισή ντουζίνα εμβόλια για όλους τους ενήλικες, καθώς και άλλα τέσσερα για ορισμένες ομάδες ενηλίκων.

Υπάρχοντα και αναμενόμενα επαναστατικά εμβόλια

Τον 20ό αιώνα, τα εμβόλια αύξησαν δραματικά το προσδόκιμο επιβίωσης, αναχαιτίζοντας νόσους που σκότωναν ή καταδίκαζαν σε αναπηρία εκατομμύρια άτομα - από το εμβόλιο της ευλογιάς έως το εμβόλιο της πολιομυελίτιδας.

Την τελευταία δεκαετία, επαναστατική ήταν και η ανακάλυψη εμβολίων κατά της πνευμονιοκοκκικής νόσου και του ροταϊού - δύο από τις πιο δολοφονικές νόσους παγκοσμίως - της μηνιγγίτιδας, του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και άλλων.

Η βελτίωση της τεχνολογίας για τη δημιουργία και τη μαζική παραγωγή εμβολίων φέρνει μεγάλη πρόοδο στις προσπάθειες πρόληψης του τροπικού δάγγειου πυρετού και νέων απειλών, όπως τα υπερ-βακτήρια MRSA και C. difficile, ενώ δίνει ελπίδες ακόμη και για την αντιμετώπιση εθισμών, όπως ο εθισμός στην κοκαΐνη και τη νικοτίνη. Κάποια εμβόλια που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης, όπως το εμβόλιο για τη νόσο Alzheimer και το εμβόλιο για το AIDS, αν επιτύχουν θα μπορούσαν να αποφέρουν πωλήσεις δισεκατομμυρίων ετησίως.

Νέες τεχνολογίες για την παραγωγή αντιγριπικών εμβολίων

Τα περισσότερα εμβόλια σήμερα παρασκευάζονται σε κύτταρα θηλαστικών, ζυμομυκήτων ή άλλους τύπους κυττάρων - γρήγορα, καθαρά και με υψηλή απόδοση παραγωγής. Αντίθετα, τα εμβόλια της γρίπης εξακολουθούν να αναπτύσσονται για πολλές εβδομάδες σε αυγά κότας, γιατί ο τρόπος αυτός είναι οικονομικός και γιατί οι νεότερες, ταχύτερες μέθοδοι παραγωγής δεν έχουν λάβει ακόμη έγκριση στις ΗΠΑ. Αυτό είναι που έχει οδηγήσει και στη μεγάλη καθυστέρηση στην παραγωγή και παράδοση πολλών πανδημικών εμβολίων φέτος.

Ωστόσο, μια ορδή εταιρειών βιοτεχνολογίας, πολλές από τις οποίες βασίζονται σε κυβερνητικές επιχορηγήσεις πολλών εκατομμυρίων δολαρίων, εξετάζουν ήδη τεχνολογίες αιχμής για την επόμενη πανδημία.

Επιστήμονες σήμερα εργάζονται ακόμη και για να ανακαλύψουν το «χρυσό δισκοπότηρο»: ένα γενικό αντιγριπικό εμβόλιο, που θα στοχεύει τμήμα των ιών της γρίπης το οποίο δεν αλλάζει χρόνο με το χρόνο.

Επιπλέον, πολλά εμβόλια στο μέλλον θα έρχονται σε μορφή εμπλάστρων, δισκίων και ρινικών σπρέι, αντί για τις επώδυνες ενέσεις.

Ξανά ερωτευμένες με τα εμβόλια οι φαρμακευτικές εταιρείες

Στα μέσα της δεκαετίας που διανύουμε, ελάχιστες φαρμακευτικές εταιρείες εξακολουθούσαν να φτιάχνουν εμβόλια. Η παραγωγή των εμβολίων, τα οποία βασίζονται σε μικροοργανισμούς, είναι δυσκολότερη από την παραγωγή των δισκίων,  τα οποία βασίζονται σε χημικές ουσίες - ως αποτέλεσμα, η απόδοση της παρασκευαστικής διαδικασίας είναι απρόβλεπτη για τα εμβόλια.

Αυτό οδήγησε στο φιάσκο του 2004, όταν η μισή προμήθεια αντιγριπικών εμβολίων στις ΗΠΑ χάθηκε εν μία νυκτί, ενώ συνέχιζαν οι περιοδικές ελλείψεις ορισμένων παιδιατρικών εμβολίων.

Εκείνη την εποχή, ξαναφούντωσε ο έρωτας των φαρμακευτικών εταιρειών για τα εμβόλια.

Τα τελευταία πέντε χρόνια έχει γίνει περισσότερη έρευνα για τα αντιγριπικά εμβόλια από ό,τι είχε γίνει τα προηγούμενα είκοσι, σχολιάζει ο Dr. William Schaffner, επικεφαλής προληπτικής ιατρικής του Πανεπιστημίου του Vanderbilt και εκπρόσωπος της Αμερικανικής Εταιρείας Λοιμωδών Νοσημάτων.

Η GlaxoSmithKline
Η βρετανική GlaxoSmithKline έχει βάλει μπρος τις μηχανές ώστε να γίνει η μεγαλύτερη εταιρεία παρασκευής εμβολίων (με βάση τα έσοδα), εκθρονίζοντας την πρωτοπόρο του τομέα, Merck & Co. Φέτος την άνοιξη, η GSK άνοιξε ένα τελευταίας τεχνολογίας εργοστάσιο συσκευασίας εμβολίων στην Pennsylvania, έτσι ώστε να μπορεί να επεκταθεί στην αμερικανική αγορά.
Η GSK, η οποία πριν 13 χρόνια πουλούσε μόνο ένα εμβόλιο στις ΗΠΑ, σήμερα πουλά 12 - παγκοσμίως πουλά 30 εμβόλια.

Η Johnson & Johnson
Η J&J, η οποία παλαιότερα απέφευγε τα εμβόλια, σχεδιάζει να αναπτύξει μια πλήρη γκάμα εμβολίων, ξεκινώντας από το εμβόλιο της πανδημικής γρίπης και το εμβόλιο για τη νόσο του Αλτσχάιμερ, όπως δηλώνει ο επικεφαλής έρευνας της εταιρείας Dr. Paul Stoffels.

Η Pfizer
Ακόμη και η αγορά της Wyeth, ύψους 68 δις δολαρίων, την οποία ολοκλήρωσε η Pfizer τον Οκτώβριο, αφορούσε εν μέρει την πρόσβαση στην εμπειρία της πρώτης στα εμβόλια - η εμπειρία αυτή έχει τεθεί τώρα σε εγρήγορση για την ανάπτυξη εμβολίου κατά της νόσου Αλτσχάιμερ.
Η Wyeth παράγει το πιο επιτυχημένο εμβόλιο όλων των εποχών, το Prevnar, το οποίο προστατεύει τα παιδιά από τις ωτίτιδες και από ενδεχομένως θανατηφόρες πνευμονίες και αιματολογικές λοιμώξεις. Το Prevnar απέφερε το 2008 2,7 δις δολάρια σε πωλήσεις, ενώ με την αναμενόμενη έγκριση της νέας έκδοσης του εμβολίου μπορεί να αποφέρει δισεκατομμύρια ακόμα.

Οι ειδικοί θεωρούν ότι το Prevnar ήταν αυτό που «άλλαξε την έκβαση του παιχνιδιού». Ήταν το πρώτο εμβόλιο του οποίου οι ετήσιες πωλήσεις ξεπέρασαν το 1 δις δολάρια. Ακολουθεί το Gardasil της Merck, κατά του καρκίνου του τραχήλου της μήτρας, με πωλήσεις 2,3 δις δολαρίων το 2008.

Πηγή:
Associated Press