Ήλιος: Προλάβετε τα εγκαύματα και τη φωτογήρανση

Το όζον λιγοστεύει, οι ακτίνες από τον ήλιο γίνονται ακόμα πιο απειλητικές και η αντηλιακή προστασία είναι κάτι παραπάνω από απαραίτητη. Η ζωογόνος πηγή του ήλιου, αν δεν προσέξουμε, μπορεί να αποβεί μοιραίος εχθρός, καθώς η ηλιακή ακτινοβολία μπορεί να προκαλέσει μεγάλα προβλήματα στο δέρμα, όπως ηλιακό ερύθημα και φωτοδερματοπάθειες. Η υπεριώδης ακτίνα UVB του ήλιου, επειδή αποτελεί την κατ' εξοχήν ερυθηματογόνο περιοχή της ηλιακής ακτινοβολίας, ενοχοποιείται ιδιαιτέρως για το ηλιακό ερύθημα και το ηλιακό έγκαυμα. Μπορεί επίσης να προκαλέσει και χρόνια προβλήματα, όπως καρκίνο και γήρανση του δέρματος. Η ηλιακή ακτινοβολία απορροφάται στην επιδερμίδα από τα μόρια του DNA των επιδερμικών κυττάρων, προκαλώντας μεταβολή του πυρήνα.

Ήλιος και ελεύθερες ρίζες

Από τις χαρακτηριστικές αρνητικές ιδιότητες της υπεριώδους ακτινοβολίας του ήλιου είναι η παραγωγή ελευθέρων ριζών στο δέρμα. Οι ελεύθερες ρίζες είναι μοριακές ενώσεις που επιτίθενται στα υγιή κύτταρα και με μια σειρά οξειδωτικών αντιδράσεων προκαλούν την καταστροφή τους. Αυτό οδηγεί στην πρόωρη γήρανση του δέρματος, τη φωτογήρανση. Η φωτογήρανση αποτελεί ένα μη αναστρέψιμο φαινόμενο, το οποίο χαρακτηρίζεται από τη μερική αλλοίωση των ιδιοτήτων του δέρματος. Δεν έχει καμιά σχέση με τη γονιδιακή γήρανση. Το δέρμα προοδευτικά χάνει τη φυσιολογική ρόδινη χροιά, καθίσταται φαιό, κιτρινωπό, ρυτιδωμένο. Κατά τόπους εμφανίζει μικρές ευρυαγγείες, μελαχρωματικές κηλίδες υπερκεράτωσης. Αυτές οι βλάβες εντοπίζονται στα ακάλυπτα μέρη του σώματος: πρόσωπο, αυχένα, πλάγια τραχήλου και επιφάνειες των άκρων. Οι υπέρυθρες ακτίνες δεν θεωρούνται ιδιαίτερα επικίνδυνες. Προκαλούν μόνο θερμικές αντιδράσεις.

Ήλιος και φωτοπροστασία

Η φύση προνόησε να μας προστατεύσει από τη βλαπτική επίδραση του ηλιακού φωτός με τα σύννεφα και τις στιβάδες του όζοντος που εμποδίζουν το μεγαλύτερο μέρος των υπεριωδών ακτινών, ενώ φιλτράρουν την υπόλοιπη ακτινοβολία που διεισδύει μέχρι τη Γη.

Τα τελευταία χρόνια έχει προκληθεί δραστική μείωση του στρώματος του όζοντος, αναγκάζοντάς μας να χρησιμοποιήσουμε τεχνητές μεθόδους φωτοπροστασίας με τη χρήση αντηλιακών προϊόντων, σκοπός των οποίων είναι να ελαχιστοποιήσουν τις επιβλαβείς επιδράσεις. Τα αντηλιακά περιέχουν φίλτρα που εμποδίζουν την υπεριώδη ακτινοβολία να φθάσει στο δέρμα.

Ήλιος και αντηλιακά

Το αντηλιακό θα πρέπει να περιέχει, εκτός από το κλασικό φίλτρο UVB, και τα φίλτρα UVA που είναι απαραίτητα για την αποφυγή της μακροπρόθεσμης πρόωρης γήρανσης του δέρματος, καθώς και όλων των βλαβερών επιδράσεων στο δέρμα από τον ήλιο.

Η επιλογή του αντηλιακού πρέπει να γίνεται πάντα με βάση τον τύπο του δέρματος ανάλογα με την αντίδρασή του στην ηλιακή ακτινοβολία. Το αντηλιακό καλό είναι να έχει υψηλό δείκτη προστασίας ( 15 και πάνω) και να απλώνεται κάθε δύο ώρες. Πρέπει να ξαναχρησιμοποιείται ύστερα από κολύμπι ή εφίδρωση και να χρησιμοποιείται ακόμα κι όταν έχει ελαφριά συννεφιά. Άτομα υψηλού κινδύνου για την ανάπτυξη καρκίνου του δέρματος πρέπει να χρησιμοποιούν αντηλιακό κάθε μέρα. Τα παιδιά πρέπει να μένουν μακριά από τον ήλιο αλλιώς από την ηλικία των 6 μηνών να χρησιμοποιούν κι αυτά αντηλιακό. Δεν πρέπει να ξεχνάμε ποτέ ότι είναι επιβεβλημένο να αποφεύγουμε τον ήλιο από τις 10 π.μ. μέχρι τις 3 μ.μ. και να χρησιμοποιούμε καπέλο, μακριά μανίκια, μακριά παντελόνια, ομπρέλες και τέντες.

Ανδρέας Κατσάμπας,

• Καθηγητή Δερματολογίας του Πανεπιστημίου Αθηνών