Ανδρική ανικανότητα και γήρανση : Η σεξουαλική λειτουργία και η σχέση της με την ηλικία

Η φυσιολογική σεξουαλική λειτουργία του άνδρα προϋποθέτει ακέραιη libido, καθώς και ικανότητα στύσης και διατήρησης της στύσης, ικανότητα φυσιολογικής εκσπερμάτισης και ομαλής υποχώρησης της στύσης μετά την συνουσία. Ο χρόνος επηρεάζει τη φυσιολογική σεξουαλική λειτουργία του άνδρα, η χρονολογική λειτουργία όμως που αναπτύσσεται το φαινόμενο διαφέρει από άτομο σε άτομο.

Σεξουαλική επιθυμία και ανδρογόνα

Η σεξουαλική επιθυμία (libido) έχει άμεση σχέση με τα ανδρογόνα και ειδικά την τεστοστερόνη. Η libido (λίμπιντο) προκαλεί σεξουαλικές σκέψεις, επηρεάζεται από ψυχολογικά ερεθίσματα (οπτικά, οσφρητικά, απτικά, ηχητικά, φανταστικά) και αποτελεί κινητήρια δύναμη στην διαδικασία ανεύρεσης σεξουαλικής συντρόφου.

Τα ανδρογόνα είναι υπεύθυνα για την κανονική και αυξημένη libido (λίμπιντο) στον φυσιολογικό άνδρα, αλλά μελέτες σε ευνουχισμένους άνδρες έχουν δείξει ότι δεν είναι τόσο σημαντικά για την απρόσκοπτη λειτουργία του στυτικού φαινομένου, που ανησυχεί κυρίως τον σύγχρονο άνδρα. Η τεστοστερόνη επηρεάζεται από την ηλικία, καθώς με την πάροδο του χρόνου τα επίπεδα της μειώνονται, κάτι που μπορεί να επιφέρει πτώση της libido (λίμπιντο). Ωστόσο, στην ανδρόπαυση σπάνια τα ορμονικά επίπεδα είναι τόσο χαμηλά, ώστε να επιβάλλεται φαρμακευτική ορμονική ενίσχυση.

H στύση πραγματοποιείται λόγω αύξησης της ροής του αίματος στους σχισμοειδείς χώρους του γεννητικού συστήματος, μετά από χάλαση των λείων μυϊκών ινών που υπάρχουν στην περιοχή. Το φαινόμενο της στύσης προκαλείται από νευρικά αντανακλαστικά, που κινητοποιούνται μετά από την επίδραση ποικιλίας ψυχογενών και ορμονικών παραγόντων. Έτσι η στύση πραγματοποιείται σε τρεις φάσεις: Η πρώτη φάση, η έναρξη της στύσης, προϋποθέτει κυρίως άθικτη ψυχική σφαίρα, ομαλή ορμονική λειτουργία, καλά νευρολογικά αντανακλαστικά και περιφερικά ερεθίσματα. Η δεύτερη και η τρίτη φάση, που αντίστοιχα χαρακτηρίζονται από πλήρωση των αρτηριών του πέους και αποθήκευση επαρκούς όγκου αίματος στο δίκτυο των σηράγγων, προϋποθέτουν κυρίως άθικτη τοπική ανατομία και καλό αγγειακό σύστημα, όπου ρέει το αίμα.

Σεξουαλική λειτουργία και αθηρωμάτωση

Καθώς το σώμα γερνά, με την πάροδο της ηλικίας, το αγγειακό σύστημα παθαίνει φθορές, κάτι για το οποίο ευθύνεται κυρίως η αθηρωμάτωση. Αποτέλεσμα είναι η ελάττωση της ροής του αίματος στους σχισμοειδείς χώρους και η διαταραχή της δεύτερης και τρίτης φάσης της στύσης. Επιπρόσθετα, τα σηραγγώδη σώματα του πέους παθαίνουν δομικές μεταβολές και κατά την διαδικασία της γήρανσης μειώνεται η ενδοτικότητα και η ικανότητα συμπίεσης των αγγείων του πέους, γεγονός που επηρεάζει περαιτέρω κυρίως την δεύτερη και τρίτη φάση της στυτικής λειτουργίας.

Στην αθηρωμάτωση, το τοίχωμα των αρτηριών αποφράσσεται από τα λιπίδια, τα οποία υφίστανται δομικές τροποποιήσεις, ενώ παράλληλα συρρέουν λευκοκύτταρα από το αίμα και φλεγμονώδεις παράγοντες. Προοδευτικά, αναπτύσσονται ινώδεις αλλοιώσεις και το τοίχωμα της αρτηρίας γίνεται πιο σκληρό, αναπτύσσεται δηλαδή αθηροσκλήρυνση.

Η αθηρωμάτωση προσβάλλει διάφορες περιοχές του αρτηριακού συστήματος και διαταραχή στην αιμάτωση του οργάνου, φαινόμενο που συχνά γίνεται σιωπηλά χωρίς συμπτώματα. Η λειτουργία του οργάνου, που φέρει τα προσβεβλημένα αγγεία, διαταράσσεται, διότι δεν τροφοδοτείται με επαρκή ζωτικά στοιχεία αίματος, που είναι απαραίτητα για την απρόσκοπτη λειτουργία του.

Η αθηρωμάτωση στην περιοχή των καρδιακών αγγείων οδηγεί σε στεφανιαία καρδιακή νόσο και έμφραγμα, στην περιοχή του εγκεφάλου σε εγκεφαλική ανεπάρκεια, στην περιοχή του γεννητικού συστήματος σε στυτική δυσλειτουργία. Συγκεκριμένα, όταν η αθηρωμάτωση προσβάλλει το γεννητικό σύστημα, ενώ μπορεί να υπάρχει στύση λόγω ομαλής λειτουργίας της πρώτης φάσης, υπάρχει μειωμένη σκληρότητα και καθυστέρηση πλήρους στύσης, λόγω κακής λειτουργίας της αγγειακής φάσης.

Παράγοντες που επιταχύνουν την αθηρωμάτωση επηρεάζοντας την σεξουαλική λειτουργία

Η κόπωση των αμυντικών βιολογικών συστημάτων που επέρχεται με τον χρόνο έχει ως αναπόφευκτη συνέπεια τις φθορές στις αρτηρίες και την εναπόθεση λιπιδίων, με αποτέλεσμα η αθηρωμάτωση να είναι βασικό χαρακτηριστικό της γήρανσης. Το φαινόμενο δεν παρουσιάζεται πάντα στην ίδια ηλικία. Η καλή ποιότητα του αιμοφόρου αγγείου, που αιματώνει επαρκώς τα ζωτικά όργανα, αποτελεί ένα βασικό συστατικό χαρακτηριστικό αρκετών ακμαίων υπεραιωνόβιων.

Στον φυσιολογικό άνδρα η νεαρή βιολογική ηλικία και η αντοχή του αγγείου στην επέλευση της αθηρωμάτωσης, οφείλεται τόσο στην κληρονομικότητα, όσο και σε περιβαλλοντικούς και διατροφικούς παράγοντες. Ο σημαντικότερος παράγοντας του περιβάλλοντος που επιταχύνει την αθηρωμάτωση είναι το κάπνισμα. Oι τοξικές συνέπειες του καπνού, είναι σημαντικές λόγω της προοδευτικής και συσσωρευτικής τοξικής επίδρασης του καπνού σε όλο το αγγειακό σύστημα με συνέπεια στυτική δυσλειτουργία, ανεπάρκεια καρδιακών αγγείων, κακή κυκλοφορία αίματος στα άκρα. Οι καπνιστές άνδρες παρουσιάζουν σε νεαρότερες ηλικίες ανδρική ανικανότητα.

Άλλοι παράγοντες που ενέχονται στην αθηρωμάτωση και σχετίζονται με παράγοντες διατροφής και καθημερινότητας, είναι η παχυσαρκία, που συνοδεύεται από δείκτη μάζας σώματος μεγαλύτερο από 29kg/m2 ( ΒΜΙ: το πηλίκο του βάρους διά του τετραγώνου του ύψους). Επίσης, η έλλειψη άσκησης, οι διαταραχές της γλυκόζης νηστείας, η διατροφή πλούσια σε κορεσμένα λιπαρά, όπως αυτά που περιέχονται στο βούτυρο, στα παχιά κρέατα, στα σκληρά τυριά.

Η πλήρης διακοπή του καπνού, η άσκηση, η απώλεια περιττών κιλών, η πλούσια σε φρούτα λαχανικά και χαμηλή σε ζωικά λιπαρά διατροφή είναι σημαντικά μέτρα, για την εξασφάλιση νεαρής βιολογικής ηλικίας, στο φυσιολογικό άτομο.