Για πρώτη φορά σε ελληνικά αυγά εντοπίστηκαν υπολείμματα φαρμάκων, φυτοφαρμάκων και των λεγόμενων «παντοτινών χημικών» (PFAS), σύμφωνα με πρόσφατη μελέτη που πραγματοποίησε το Πανεπιστήμιο Αιγαίου σε συνεργασία με το ΕΚΠΑ.
Τα ευρήματα θεωρούνται ιδιαίτερα ανησυχητικά, καθώς οι ουσίες αυτές έχουν συνδεθεί διεθνώς με σοβαρές επιπτώσεις στην υγεία και την ασφάλεια των τροφίμων.
Η έρευνα, που δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Science of the Total Environment, ανέλυσε 75 αυγά από κοτέτσια σε Σέρρες, Μαγνησία, Βοιωτία, Αττική και Ηλεία. Σε όλα τα δείγματα εντοπίστηκαν PFAS, ενώ περισσότερα από τα μισά ξεπερνούσαν τα επιτρεπόμενα όρια της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Στην Ηλεία, μάλιστα, κάθε δείγμα υπερέβη τις οδηγίες της Ευρωπαϊκής Αρχής για την Ασφάλεια των Τροφίμων (EFSA) για όλες τις ηλικιακές ομάδες.
Παράλληλα, οι επιστήμονες ανίχνευσαν έξι διαφορετικά φυτοφάρμακα και φαρμακευτικά κατάλοιπα. Το εντομοαπωθητικό DEET βρέθηκε σε όλα τα αυγά, ενώ το οξολινικό οξύ, ένα αντιμικροβιακό φάρμακο, ήταν το πιο συχνό σκεύασμα που ανιχνεύθηκε. Αν και οι συγκεντρώσεις βαρέων μετάλλων καταγράφηκαν σε χαμηλά επίπεδα που δεν θεωρούνται άμεσα απειλητικά για τη δημόσια υγεία, η παρουσία των PFAS αλλάζει ριζικά την εικόνα.
Τα PFAS (πε- και πολυφθοροαλκυλικές ενώσεις) είναι μια μεγάλη ομάδα χημικών με περισσότερες από 5.000 διαφορετικές μορφές. Χρησιμοποιούνται εδώ και δεκαετίες σε πλήθος βιομηχανικών προϊόντων, από αντικολλητικά τηγάνια και συσκευασίες φαγητού μέχρι υφάσματα, απορρυπαντικά και αφρούς πυρόσβεσης. Ονομάζονται «παντοτινά χημικά» επειδή δεν αποικοδομούνται στο περιβάλλον, αλλά συσσωρεύονται στο έδαφος, στο νερό και στους οργανισμούς, περιλαμβανομένων των ανθρώπων.
Αυτό το χαρακτηριστικό τα καθιστά εξαιρετικά επικίνδυνα. Η διεθνής βιβλιογραφία έχει συνδέσει την έκθεση σε PFAS με καρκίνο, ηπατικές βλάβες, διαταραχές του θυρεοειδούς, προβλήματα γονιμότητας, παχυσαρκία, αλλά και βλάβες στο ανοσοποιητικό σύστημα. Επιπλέον, οι ουσίες αυτές έχουν συνδεθεί με αναπτυξιακά προβλήματα στα παιδιά. Οι μετρήσεις της ελληνικής μελέτης έδειξαν συγκεντρώσεις PFAS που φτάνουν έως και τα 5,30 μg/kg, επίπεδα που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια ασφαλείας της EFSA, με τους ερευνητές να προειδοποιούν ότι έφηβοι και ηλικιωμένοι στη χώρα μας υπερβαίνουν ήδη το ασφαλές εβδομαδιαίο όριο πρόσληψης.
Η ανίχνευση των ουσιών αυτών στα αυγά ανοίγει νέα συζήτηση για την ποιότητα και ασφάλεια της εγχώριας τροφικής αλυσίδας. Τα αυγά αποτελούν βασικό τρόφιμο για όλες τις ηλικίες και η συστηματική παρουσία τοξικών χημικών ουσιών σε αυτά προκαλεί σοβαρούς προβληματισμούς. Όπως σημειώνουν οι επιστήμονες, είναι απαραίτητο να διερευνηθούν άμεσα οι πηγές της μόλυνσης – είτε πρόκειται για το νερό, το έδαφος ή τις ζωοτροφές – και να ληφθούν μέτρα που θα περιορίσουν την έκθεση των καταναλωτών.
Οι ερευνητές τονίζουν την ανάγκη συστηματικών ελέγχων και αυστηρής εποπτείας στην παραγωγή τροφίμων. Η προστασία της δημόσιας υγείας πρέπει να αποτελέσει προτεραιότητα, τόσο για την ασφάλεια των καταναλωτών όσο και για την αξιοπιστία της ελληνικής αγροδιατροφικής παραγωγής.
Τα ευρήματα αυτά εντάσσονται σε μια ευρύτερη διεθνή συζήτηση για τον περιορισμό ή και την απαγόρευση των PFAS. Ήδη, η Ευρωπαϊκή Ένωση και η αμερικανική EPA προωθούν μέτρα για να μειώσουν την έκθεση του πληθυσμού, ενώ ερευνητικές ομάδες αναζητούν τρόπους ασφαλούς διάσπασης των ουσιών στο περιβάλλον. Μέχρι τότε, η παρουσία τους στα τρόφιμα, και μάλιστα σε τόσο ευρέως καταναλωμένα προϊόντα όπως τα αυγά, αποτελεί ένα καμπανάκι κινδύνου που δεν μπορεί να αγνοηθεί.
