Lifestyle Medicine Qs & As
Με τον Νικόλαο Θεοδωράκη
Η παχυσαρκία είναι ένα χρόνιο, υποτροπιάζον και πολυπαραγοντικό νόσημα που επηρεάζει τη μεταβολική και καρδιαγγειακή υγεία και συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο για σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, υπέρταση, δυσλιπιδαιμία, λιπώδη νόσο του ήπατος, υπνική άπνοια, καρδιαγγειακά νοσήματα, χολολιθίαση, οστεοαρθρίτιδα, υπογονιμότητα, κακοήθειες και πολλές ακόμη επιπλοκές.
Τα σύγχρονα ενέσιμα φάρμακα για την αντιμετώπιση της παχυσαρκίας έχουν αλλάξει σημαντικά τη θεραπευτική προσέγγιση, καθώς μπορούν να επιτύχουν σημαντική απώλεια σωματικού βάρους και παράλληλη βελτίωση πολλών μεταβολικών παραμέτρων.
Ωστόσο, δεν αποτελούν «ενέσεις αδυνατίσματος» ούτε υποκαθιστούν τη συνολική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας. Πρόκειται για φαρμακευτικές θεραπείες που απαιτούν σωστή επιλογή ασθενούς, εξατομίκευση, ιατρική παρακολούθηση και παράλληλη παρέμβαση στη διατροφή, τη σωματική δραστηριότητα και τους υπόλοιπους παράγοντες του τρόπου ζωής.
Q. Τι είναι τα ενέσιμα φάρμακα για την παχυσαρκία;
A. Τα νεότερα ενέσιμα φάρμακα μιμούνται ή ενισχύουν τη δράση ορμονών του γαστρεντερικού συστήματος (GLP-1 ± GIP) που συμμετέχουν στη ρύθμιση της όρεξης, του κορεσμού, της πρόσληψης τροφής και του μεταβολισμού της γλυκόζης.
Q. Πώς λειτουργούν;
A. Οι αγωνιστές GLP-1 και GIP/GLP-1 δρουν σε πολλαπλά επίπεδα που σχετίζονται με την ενεργειακή πρόσληψη και τη μεταβολική ρύθμιση. Μεταξύ άλλων μπορούν να:
- Μειώσουν την πείνα και το «food noise» δρώντας άμεσα στον εγκέφαλο
- Επιβραδύνουν την κένωση του στομάχου και να αυξήσουν τον κορεσμό
- Αυξήσουν τις καύσεις
- Ενισχύσουν την έκκριση ινσουλίνης και την ευαισθησία στην ινσουλίνη
- Βελτιώσουν τη ρύθμιση του σακχάρου στο αίμα
Το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς η «καταστολή της όρεξης», αλλά μια ευρύτερη τροποποίηση των βιολογικών μηχανισμών που συμμετέχουν στη ρύθμιση της πρόσληψης τροφής και του σωματικού βάρους.
Q. Ποιος μπορεί να είναι υποψήφιος για φαρμακευτική αντιμετώπιση της παχυσαρκίας;
A. Η απόφαση δεν πρέπει να βασίζεται αποκλειστικά στον αριθμό της ζυγαριάς. Η φαρμακοθεραπεία μπορεί να εξεταστεί σε κατάλληλα επιλεγμένα άτομα με παχυσαρκία ή υπερβαρότητα και σχετιζόμενες επιπλοκές, αφού προηγηθεί συνολική ιατρική αξιολόγηση.
Παράγοντες που λαμβάνονται υπόψη περιλαμβάνουν:
- Δείκτης Μάζας Σώματος (BMI)
- Περίμετρος μέσης
- Ηλικία
- Φύλο
- Παρουσία καρδιαγγειακών νοσημάτων
- Προδιαβήτης ή σακχαρώδης διαβήτης τύπου 2
- Αρτηριακή υπέρταση
- Δυσλιπιδαιμία
- Μεταβολική λιπώδης νόσος του ήπατος
- Υπνική άπνοια
- Οστεοαρθρίτιδα
- Ψυχικά νοσήματα
- Προηγούμενες προσπάθειες απώλειας βάρους
- Διατροφικές συνήθειες και φυσική δραστηριότητα
- Ατομικό και οικογενειακό ιστορικό
- Αντενδείξεις και πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες
Η επιλογή της θεραπείας πρέπει επομένως να είναι εξατομικευμένη και προσανατολισμένη στη συνολική βελτίωση της υγείας και όχι αποκλειστικά στην απώλεια κιλών.
Q. Πόσα κιλά μπορεί να χάσει κάποιος;
A. Η απώλεια βάρους διαφέρει σημαντικά μεταξύ των ασθενών. Επηρεάζεται από:
- Το αρχικό σωματικό βάρος
- Το χρησιμοποιούμενο φάρμακο
- Τη δόση
- Τη διάρκεια της θεραπείας
- Την ανοχή σε τυχόν παρενέργειες
- Τη συνέπεια στη θεραπεία
- Τη διατροφή
- Τη σωματική δραστηριότητα
- Τα συνοδά νοσήματα
- Άλλους βιολογικούς, γενετικούς και συμπεριφορικούς παράγοντες
Στις μεγάλες κλινικές μελέτες, οι νεότερες θεραπείες έχουν επιτύχει σε αρκετούς ασθενείς απώλειες >15–20% του αρχικού σωματικού βάρους. Οι αριθμοί των κλινικών μελετών, ωστόσο, αποτελούν μέσους όρους και όχι υπόσχεση αποτελέσματος για κάθε ασθενή. Υπάρχουν υπερ-ανταποκριτές και υπο-ανταποκριτές.
Q. Ποιο είναι το καλύτερο φάρμακο για την παχυσαρκία;
A. Δεν υπάρχει ένα φάρμακο που να είναι ιδανικό για όλους. Η επιλογή εξαρτάται από:
- Τον βαθμό και τη διάρκεια της παχυσαρκίας
- Τις σχετιζόμενες επιπλοκές
- Τον σακχαρώδη διαβήτη ή τον προδιαβήτη
- Τον καρδιαγγειακό κίνδυνο
- Το ιστορικό και τις αντενδείξεις
- Την αποτελεσματικότητα που απαιτείται
- Την ανοχή
- Τις προηγούμενες θεραπείες
- Το κόστος και την πρόσβαση
- Τις προτιμήσεις του ασθενούς
Η σωστή ερώτηση επομένως δεν είναι μόνο «ποιο φάρμακο χάνει τα περισσότερα κιλά;», αλλά «ποια θεραπεία προσφέρει το καλύτερο συνολικό όφελος για τον συγκεκριμένο ασθενή;»
Η θεματική θα συνεχιστεί με δύο ακόμη Qs & As.
—
Νικόλαος Θεοδωράκης, M.D., Ph.D.(c), dipABLM, SCOPE
Επιστημονικός Διευθυντής “Giatros Nutrition” | Διπλωματούχος του American Board of Lifestyle Medicine (ABLM) | Πιστοποιημένος στην Αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας (SCOPE) | World Obesity Federation (WOF)
