Τα τελευταία χρόνια κυκλοφορούν συχνά δημοσιεύματα και αναρτήσεις στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης που υποστηρίζουν ότι η Google ή συνδεδεμένες με αυτήν εταιρείες, «απελευθερώνουν εκατομμύρια κουνούπια». Η διατύπωση αυτή, αν και βασίζεται σε πραγματικά προγράμματα ελέγχου κουνουπιών, παράλληλα δημιουργεί και λανθασμένες εντυπώσεις.
Η πραγματικότητα είναι ότι σε ορισμένες περιοχές του κόσμου όπως στην Καλιφόρνια στη Φλόριντα αλλά και στη Βορειοανατολική Αυστραλία έχουν εφαρμοστεί πιλοτικά προγράμματα βιολογικού ελέγχου πληθυσμών κουνουπιών με τη συμμετοχή ερευνητικών οργανισμών και εταιρειών βιοτεχνολογίας. Στόχος των προγραμμάτων αυτών είναι η μείωση των πληθυσμών συγκεκριμένων ειδών κουνουπιών που μεταδίδουν σοβαρά νοσήματα, όπως ο δάγκειος πυρετός, ο ιός Ζίκα και η chikungunya. (Για αυτό και έχουν εφαρμοστεί ευρέως σε χώρες με υψηλό φορτίο των συγκεκριμένων νοσημάτων, ενώ στην Ευρώπη οι εφαρμογές παραμένουν κυρίως πιλοτικές και περιορισμένες σε συγκεκριμένες περιοχές και ερευνητικά προγράμματα).
Για να επιτευχθεί αυτό, απελευθερώνονται μεγάλες ποσότητες αρσενικών κουνουπιών που έχουν ανατραφεί σε ελεγχόμενο περιβάλλον και φέρουν το βακτήριο Wolbachia. Το βακτήριο αυτό απαντάται φυσιολογικά σε πολλά έντομα και χρησιμοποιείται εδώ και δεκαετίες στην έρευνα βιολογικής καταπολέμησης εντόμων.
Η απελευθέρωση μεγάλου αριθμού αρσενικών κουνουπιών είναι απαραίτητη ώστε να αυξηθεί η πιθανότητα ζευγαρώματος με τα άγρια θηλυκά κουνούπια του ίδιου είδους.
Όταν ένα αρσενικό που φέρει το Wolbachia ζευγαρώσει με θηλυκό που δεν το φέρει, τα αυγά συνήθως δεν εξελίσσονται σε βιώσιμους απογόνους. Με την επανάληψη της διαδικασίας σε διαδοχικούς κύκλους αναπαραγωγής, ο συνολικός πληθυσμός του συγκεκριμένου είδους μειώνεται.
Η απελευθέρωση αυτών των εκατομμυρίων κουνουπιών δεν αποσκοπεί στην αύξηση του αριθμού τους, αλλά στη σταδιακή μείωση του πληθυσμού τους.
Μάλιστα στα περισσότερα τέτοια προγράμματα απελευθερώνονται αποκλειστικά αρσενικά κουνούπια. Τα αρσενικά κουνούπια δεν τρέφονται με αίμα και δεν τσιμπούν ανθρώπους. Μόνο τα θηλυκά κουνούπια αναζητούν αίμα για την ανάπτυξη των αυγών τους. Συνεπώς, τα αρσενικά που χρησιμοποιούνται στα προγράμματα αυτά δεν αυξάνουν άμεσα τον κίνδυνο τσιμπημάτων ή μετάδοσης νοσημάτων.
Υπάρχουν κίνδυνοι για τη δημόσια υγεία;
Μέχρι σήμερα, οι μέθοδοι βιολογικού ελέγχου με Wolbachia έχουν αξιολογηθεί από επιστημονικούς και ρυθμιστικούς φορείς σε διάφορες χώρες πριν από την εφαρμογή τους.
Ωστόσο, όπως συμβαίνει με κάθε παρέμβαση στο περιβάλλον, η επιστημονική κοινότητα συνεχίζει να παρακολουθεί τα αποτελέσματα και τις πιθανές οικολογικές επιπτώσεις. Η μακροχρόνια επιτήρηση θεωρείται απαραίτητη για την αξιολόγηση της αποτελεσματικότητας και της ασφάλειας των προγραμμάτων αυτών.
