Οπότε το ερώτημα είναι: προκαλεί πράγματι η γλουτένη φλεγμονή ή μήπως αυτό είναι σε μεγάλο βαθμό ένας μύθος;

Τι είναι η γλουτένη και γιατί πολλοί ανησυχούν γι’ αυτήν;

Η γλουτένη είναι μια ομάδα πρωτεϊνών, που μπορεί να προκαλέσει ανοσολογικές αντιδράσεις σε ορισμένα άτομα.

Σε άτομα με παθήσεις όπως η κοιλιοκάκη, η γλουτένη προκαλεί φλεγμονή που βλάπτει το λεπτό έντερο. Άλλοι μπορεί να αισθάνονται δυσφορία από την ευαισθησία στη γλουτένη, αν και χωρίς την ίδια εντερική βλάβη. Η ευρεία ανησυχία για τη γλουτένη συχνά πηγάζει από την ιδέα ότι προάγει τη «σιωπηλή» φλεγμονή ακόμη και σε άτομα χωρίς αυτές τις παθήσεις, κάτι όμως που η έρευνα δεν υποστηρίζει.

Προκαλεί η γλουτένη φλεγμονή σε όλους;

Όχι, η γλουτένη δεν προκαλεί φλεγμονή στον γενικό πληθυσμό.

Για τα περισσότερα υγιή άτομα, η γλουτένη χωνεύεται χωρίς καμία ανοσολογική απόκριση. Η ιδέα ότι η γλουτένη προάγει γενικώς και πάντα συστηματική φλεγμονή είναι μια παρανόηση.

  • Σε άτομα χωρίς κοιλιοκάκη ή ευαισθησία: Δεν υπάρχουν στοιχεία ότι η γλουτένη από μόνη της προκαλεί φλεγμονή.
  • Σε άτομα με κοιλιοκάκη: Η γλουτένη προκαλεί χρόνια εντερική φλεγμονή, δυσαπορρόφηση θρεπτικών συστατικών και μακροπρόθεσμους κινδύνους υγείας, εάν δεν αντιμετωπιστεί.
  • Σε άτομα με ευαισθησία στη γλουτένη που δεν οφείλεται σε κοιλιοκάκη: Τα συμπτώματα μπορεί να περιλαμβάνουν φούσκωμα, κόπωση και θόλωση του εγκεφάλου, αλλά οι μηχανισμοί φλεγμονής είναι λιγότερο σαφείς.

Ποιος διατρέχει τον μεγαλύτερο κίνδυνο για φλεγμονή που προκαλείται από γλουτένη;

Η γλουτένη γίνεται φλεγμονώδης μόνο σε συγκεκριμένες ιατρικές καταστάσεις.

  • Κοιλιοκάκη: Μια αυτοάνοση διαταραχή, όπου η γλουτένη προκαλεί το ανοσοποιητικό σύστημα να επιτεθεί στο -κατά τ’ άλλα υγιές- λεπτό έντερο.
  • Αλλεργία στο σιτάρι: Μια αλλεργική αντίδραση στις πρωτεΐνες του σιταριού, μερικές φορές συμπεριλαμβανομένης της γλουτένης, που οδηγεί σε κνίδωση, πρήξιμο ή ακόμα και αναφυλαξία.
  • Ευαισθησία στη γλουτένη που δεν οφείλεται σε κοιλιοκάκη (NCGS): Μια πάθηση όπου οι ασθενείς αναφέρουν συμπτώματα που συνδέονται με τη γλουτένη, αν και χωρίς την εντερική βλάβη της κοιλιοκάκης.

Σε αυτές τις ομάδες, η εξάλειψη της γλουτένης μειώνει τη φλεγμονή και βελτιώνει την ποιότητα ζωής. Για όλους τους άλλους, η γλουτένη δεν χρειάζεται να αποφεύγεται.

Είναι μια δίαιτα χωρίς γλουτένη αυτομάτως πιο υγιεινή;

Όχι απαραίτητα. Η αποφυγή της γλουτένης είναι απαραίτητη μόνο για όσους πάσχουν από κοιλιοκάκη ή ευαισθησία στη γλουτένη και περιττή για τους περισσότερους άλλους.

Οι τροφές που περιέχουν γλουτένη, όπως τα δημητριακά ολικής αλέσεως, παρέχουν σημαντικά θρεπτικά συστατικά: φυτικές ίνες, βιταμίνες Β, σίδηρο και μαγνήσιο. Η αποφυγή τους χωρίς ιατρική ανάγκη μπορεί να μειώσει την ποιότητα της διατροφής. Τα επεξεργασμένα προϊόντα χωρίς γλουτένη έχουν συχνά χαμηλότερη περιεκτικότητα σε φυτικές ίνες και υψηλότερη περιεκτικότητα σε ζάχαρη ή λίπος.

Εν ολίγοις: για τους περισσότερους ανθρώπους η αφαίρεση της γλουτένης δεν συνδέεται με χαμηλότερη φλεγμονή, ενώ μπορεί ακόμη και να οδηγήσει σε διατροφικά κενά, εάν δεν σχεδιαστεί προσεκτικά.

Συμπέρασμα

Η γλουτένη δεν αποτελεί φλεγμονώδη αιτία για τους περισσότερους ανθρώπους. Οι βλαβερές της επιπτώσεις περιορίζονται σε άτομα με κοιλιοκάκη, αλλεργία στο σιτάρι ή ευαισθησία στη γλουτένη. Για όλους τους άλλους, η γλουτένη είναι απλώς μια πρωτεΐνη στα δημητριακά, που παρέχει πολύτιμα θρεπτικά συστατικά ως μέρος μιας ισορροπημένης διατροφής.

Η αποφυγή της γλουτένης χωρίς ιατρική αναγκαιότητα δεν μειώνει τη φλεγμονή, παρά μπορεί να θέσει σε κίνδυνο τη διατροφική υγεία.

Πηγές:
health.com
healthline.com
clevelandclinic.org
medicalnewstoday.com