Στην ηλικία των 10 ετών «κλειδώνει» η συμφωνία για τον γάμο και η… τελετή γίνεται ακόμη και στα 12 έτη για τα δύο παιδιά. Στα 13 είναι ήδη γονείς. Τα στοιχεία αυτά αφορούν κοινότητες Ρομά Ασπροπύργου, Δήμου Αρτέμιδας και Αχαρνών και προκύπτουν από έρευνα του Ινστιτούτο Prolepsis. Τα αποτελέσματα του έργου Roma Child VOICE – το οποίο υλοποιείται στο πλαίσιο του προγράμματος PREVENT, με φορέα υλοποίησης το Ινστιτούτο Prolepsis και εταίρο την Ένωση Ελλήνων Ρομά Διαμεσολαβητών και Συνεργατών τους – παρουσιάστηκαν σε ημερίδα σχετικά με τους πρώιμους γάμους και τις εφηβικές εγκυμοσύνες στις κοινότητες Ρομά.
Ο πρώιμος γάμος, δηλαδή κάθε ένωση όπου τουλάχιστον ένας από τους συντρόφους είναι κάτω των 18 ετών, αποτελεί σοβαρή παραβίαση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και των δικαιωμάτων του παιδιού. Συχνά οδηγεί σε διακοπή της σχολικής φοίτησης, πρόωρη μητρότητα και αυξημένους κινδύνους για τη σωματική και ψυχική υγεία των εφήβων, ιδίως των κοριτσιών.
Στο πλαίσιο του έργου, η ερευνητική ομάδα του Ινστιτούτου Prolepsis υλοποίησε ποσοτική και ποιοτική έρευνα σε γυναίκες και άντρες από τις κοινότητες Ρομά, με στόχο τη διερεύνηση των γνώσεων, των αντιλήψεων και των στάσεων γύρω από ζητήματα παιδικής προστασίας.
Στο εξεταζόμενο δείγμα από τις κοινότητες Ασπροπύργου, Δήμου Αρτέμιδας και Αχαρνών, η ηλικία γάμου για τις γυναίκες κυμαινόταν από 12 έως 27 έτη, ενώ για τους άνδρες από 12 έως 28 έτη. Η ηλικία απόκτησης πρώτου παιδιού για τις γυναίκες κυμαινόταν από 13 έως 28 έτη, ενώ για τους άνδρες από 14 έως 28 έτη. Σε ορισμένες περιπτώσεις, η συμφωνία για τον γάμο πραγματοποιείται ήδη από την ηλικία των 10 ετών.
Ωστόσο, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι αντιλήψεις σχετικά με την κατάλληλη ηλικία γάμου. Η πλειονότητα των συμμετεχόντων τοποθετεί την «ιδανική» ηλικία γάμου μεταξύ 18 και 24 ετών, τόσο για γυναίκες όσο και για άνδρες. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε συμμετέχων από κοινότητα Ρομά στον Ασπρόπυργο κατά τη διάρκεια της έρευνας: «Δεν θέλω τα παιδιά μου να παντρευτούν τόσο νωρίς όπως εγώ. Τα παιδιά δεν πρέπει να γεννάνε παιδιά.»
Τα βιβλιογραφικά δεδομένα αναδεικνύουν, ότι η εφηβική εγκυμοσύνη συνδέεται με σημαντικούς κινδύνους για τη σωματική υγεία των εφήβων μητέρων, όπως αυξημένο κίνδυνο προεκλαμψίας, πρόωρου τοκετού, αιμορραγιών και λοιμώξεων. Παράλληλα, καταγράφονται σημαντικές επιπτώσεις στην ψυχική τους υγεία, με υψηλά ποσοστά κατάθλιψης, άγχους και συναισθηματικής απομόνωσης, ενώ η πρόσβαση σε υπηρεσίες ψυχικής υγείας στους οικισμούς παραμένει σχεδόν ανύπαρκτη. Οι συνέπειες αφορούν επίσης την υγεία των βρεφών και συχνά συνοδεύονται από περαιτέρω κοινωνικό αποκλεισμό, συμβάλλοντας στη διαιώνιση του κύκλου φτώχειας από γενιά σε γενιά.
Στην ημερίδα συμμετείχαν σημαντικοί εκπρόσωποι του Συμβουλίου της Ευρώπης, οι οποίοι ανέδειξαν τη σημασία της προστασίας των δικαιωμάτων των παιδιών και της ενδυνάμωσης των κοριτσιών στις κοινότητες Ρομά. Επίσης, παραβρέθηκαν εκπρόσωποι της Πολιτείας, στους οποίους παρουσιάστηκαν συστάσεις, μέλη κοινοτήτων Ρομά και διαμεσολαβητές, καθώς και μέλη οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών.
Με την ολοκλήρωση του έργου, στο τέλος Μαρτίου, οι αναλυτικές συστάσεις του Ινστιτούτου Prolepsis θα προωθηθούν στις υπηρεσίες των αρμόδιων Υπουργείων και σε εμπλεκόμενους φορείς.
