«Συναγερμός» για την αφρικανική σκόνη – Εγκύκλιος του Υπουργείου Υγείας για την προστασία της Δημόσιας Υγείας

αφρικανική σκόνη
16-04-2026

«Συναγερμός» έχει σημάνει στην επιστημονική κοινότητα μετά τις μετεωρολογικές προγνώσεις αναφορικά με επικείμενη εκδήλωση φαινομένου μεταφοράς αφρικανικής σκόνης σε περιοχές της χώρας. Το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε εγκύκλιο για την παροχή οδηγιών για την προστασία της υγείας του πληθυσμού σε περίπτωση αύξησης των συγκεντρώσεων των αιωρούμενων σωματιδίων (ΑΣ10) στην ατμόσφαιρα λόγω μεταφοράς αφρικανικής σκόνης.

Μεταξύ άλλων αναφέρεται ότι «η σκόνη επιβαρύνει την ποιότητα του αέρα σε επίπεδο εδάφους, ιδίως όταν συνδυάζεται με άλλες πηγές ρύπανσης, όπως οι εκπομπές από την κυκλοφορία οχημάτων ή άλλες ανθρωπογενείς δραστηριότητες, με πιθανές επιπτώσεις στη δημόσια υγεία».

ΟΜΑΔΕΣ ΥΨΗΛΟΥ ΚΙΝΔΥΝΟΥ

Το φαινόμενο μπορεί να επηρεάσει τη υγεία οποιουδήποτε ατόμου, όμως συστήνεται ιδιαίτερη προσοχή στις ακόλουθες ευάλωτες ομάδες: Παιδιά και βρέφη, Ηλικιωμένα άτομα, Άτομα με παθήσεις στους πνεύμονες, Άτομα με χρόνιες καρδιοαναπνευστικές παθήσεις.

ΣΥΣΤΑΣΕΙΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

Η μεταφορά σκόνης από την έρημο Σαχάρα έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση της συγκέντρωσης αιωρούμενων σωματιδίων στην ατμόσφαιρα. Για την περίπτωση υπέρβασης της ανώτατης επιτρεπόμενης συγκέντρωσης (οριακής τιμής) των αιωρούμενων σωματιδίων ΑΣ10 (50 μg/m³), παρέχονται συστάσεις για την προστασία της υγείας του πληθυσμού, ιδίως των ευάλωτων ομάδων (παιδιά και βρέφη, ηλικιωμένοι, άτομα με παθήσεις του αναπνευστικού συστήματος και άτομα με χρόνιες καρδιοαναπνευστικές παθήσεις).

ΜΕΤΡΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΣΤΑΣΙΑ ΤΟΥ ΠΛΗΘΥΣΜΟΥ

Τα μέτρα για την προστασία του πληθυσμού ανάλογα με την εκτιμώμενη 24ωρη συγκέντρωση των αιωρούμενων σωματιδίων έχουν ως εξής:

24ωρη συγκέντρωση ΑΣ10 (μg/m3) >150:  Διακοπή λειτουργίας των δημόσιων ή ιδιωτικών βρεφικών, βρεφονηπιακών, παιδικών σταθμών, νηπιαγωγείων και σχολείων πρωτοβάθμιας και δευτεροβάθμιας εκπαίδευσης

ΠΡΟΣΘΕΤΑ ΜΕΤΡΑ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗΣ

Επιπλέον συστήνονται τα ακόλουθα μέτρα προφύλαξης της υγείας του πληθυσμού:

Παραμονή σε εσωτερικούς χώρους. Σε περίπτωση όπου κατοικημένες περιοχές βρίσκονται εντός της ζώνης εκδήλωσης του επεισοδίου κι επηρεάζονται από την μεταφορά της σκόνης προτείνεται η ελάττωση των άσκοπων μετακινήσεων και η παραμονή σε κλειστούς χώρους χωρίς απευθείας επικοινωνία με τον εξωτερικό αέρα (κλείσιμο παραθύρων, πορτών και λοιπών διόδων αέρα προς το εσωτερικό).

Χρήση του κλιματιστικού στη λειτουργία ανακύκλωσης του εσωτερικού αέρα. Εφόσον οι κατοικίες διαθέτουν σύστημα κλιματισμού, να γίνεται η χρήση του στη λειτουργία ανακύκλωσης του εσωτερικού αέρα, ώστε να ελαχιστοποιηθεί η επιβάρυνση της ποιότητας του αέρα στους εσωτερικούς χώρους. Η επιλογή εισαγωγής «φρέσκου αέρα» που παρέχεται από ορισμένα συστήματα κλιματισμού πρέπει να απενεργοποιείται κατά τη διάρκεια του επεισοδίου για να αποφευχθεί η εισροή καπνού από το εξωτερικό περιβάλλον. Επίσης, είναι απαραίτητη η σωστή συντήρηση των φίλτρων των συστημάτων κλιματισμού.

Μείωση των πηγών ρύπανσης του εσωτερικού αέρα εντός του σπιτιού. Κατά τη διάρκεια ενός επεισοδίου πρέπει να αποφεύγεται το κάπνισμα στο εσωτερικό των κατοικιών, το μαγείρεμα με τη χρήση ψησταριάς, η χρήση τζακιού για ψήσιμο/μαγείρεμα/θέρμανση, η χρήση αεροζόλ και οποιασδήποτε άλλης πηγής που ενδέχεται να επιβαρύνει την ποιότητα του εσωτερικού αέρα.

Χρήση μάσκας υψηλής προστασίας (FFRP2/KN95). Κατά τη διάρκεια αιχμής του φαινομένου, εάν απαιτείται μετακίνηση σε εξωτερικό χώρο, συστήνεται η χρήση μάσκας υψηλής προστασίας (FFP2/N95). Επισημαίνεται ότι οι κοινές χειρουργικές ή υφασμάτινες μάσκες παρέχουν περιορισμένη προστασία έναντι των σωματιδίων AS10.

Ενυδάτωση.  Συστήνεται η αυξημένη κατανάλωση νερού και υγρών για τη διατήρηση της υγρασίας των βλεννογόνων του αναπνευστικού συστήματος. Προτείνεται ο συχνός καθαρισμός της μύτης και των οφθαλμών με άφθονο νερό ή φυσιολογικό ορό για την απομάκρυνση της σκόνης που έχει τυχόν επικαθίσει.