Ισχυρές αντιδράσεις από την επιστημονική και ιατρική κοινότητα, αλλά και από στελέχη του ίδιου του Ρεπουμπλικανικού Κόμματος, προκαλεί η απόφαση του Donald Trump να αλλάξει δραστικά το αμερικανικό πρόγραμμα παιδικών εμβολιασμών. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας υπερασπίζεται τα εμβολιαστικά προγράμματα που βασίζονται στην επιστημονική τεκμηρίωση, ενώ ο Πρόεδρος του ΕΟΔΥ Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, δηλώνει στο healthview ότι οι αποφάσεις για αμιγώς επιστημονικά θέματα πρέπει να λαμβάνονται «μακριά από οποιαδήποτε πολιτική επιρροή». Η εκτελεστική εντολή που υπέγραψε ο Αμερικανός πρόεδρος στις 10 Αυγούστου περιορίζει από 17 σε 11 τα νοσήματα για τα οποία προβλέπεται καθολική σύσταση παιδικού εμβολιασμού και ζητά, μεταξύ άλλων, τη χωριστή χορήγηση των εμβολίων κατά της ιλαράς, της παρωτίτιδας και της ερυθράς αντί του συνδυασμένου MMR. Παράλληλα, ο Trump επανέφερε τον επιστημονικά απορριφθέντα ισχυρισμό περί σχέσης εμβολίων και αυτισμού. Η απόφαση έρχεται μάλιστα σε μια περίοδο κατά την οποία οι ΗΠΑ αντιμετωπίζουν τη σοβαρότερη έξαρση ιλαράς εδώ και δεκαετίες.
«Είμαι γιατρός. Αυτή η απόφαση είναι λάθος».
Μία από τις ισχυρότερες αντιδράσεις προήλθε από το ίδιο το Ρεπουμπλικανικό Κόμμα. Ο γερουσιαστής Bill Cassidy, γιατρός και πρόεδρος της Επιτροπής Υγείας της Γερουσίας, αμφισβήτησε ευθέως την επιστημονική βάση της απόφασης: «Είμαι γιατρός. Αυτή η εκτελεστική εντολή είναι λάθος. Ο Πρόεδρος δεν διαθέτει την επιστημονική εξειδίκευση για να κάνει αυτές τις αλλαγές». Ο Cassidy ήταν εξίσου κατηγορηματικός ως προς τον αυτισμό:«Τα εμβόλια είναι ασφαλή. Τα εμβόλια είναι αποτελεσματικά. Τα εμβόλια ΔΕΝ προκαλούν αυτισμό». Προειδοποίησε ακόμη ότι ο διαχωρισμός των συνδυασμένων εμβολίων θα οδηγήσει σε περισσότερες ενέσεις, γεγονός που μπορεί να αυξήσει την εμβολιαστική διστακτικότητα. Η παρέμβασή του έχει πρόσθετη πολιτική βαρύτητα, καθώς ο Cassidy είχε στηρίξει την τοποθέτηση του Robert F. Kennedy Jr. στο υπουργείο Υγείας.
Οι παιδίατροι: «Δεν υπάρχει κανένα νέο στοιχείο».
Έντονη ήταν και η αντίδραση της American Academy of Pediatrics (AAP). Ο πρόεδρός της, Dr Andrew Racine, χαρακτήρισε την απόφαση «όχι μόνο απογοητευτική, αλλά επικίνδυνη», επισημαίνοντας:«Δεν υπάρχει κανένα νέο στοιχείο που να δικαιολογεί σημαντικές αλλαγές στις οδηγίες για τον παιδικό εμβολιασμό». Στο ίδιο μήκος κύματος, ο πρόεδρος της American Medical Association (AMA), Dr Willie Underwood III, προειδοποίησε: «Η αλλαγή ενός αποδεδειγμένου εμβολιαστικού προγράμματος χωρίς αξιόπιστα επιστημονικά στοιχεία κινδυνεύει να αποδυναμώσει την εμπιστοσύνη του κοινού και να θέσει σε κίνδυνο την υγεία των παιδιών».
ΠΟΥ: Τα προγράμματα εμβολιασμού βασίζονται σε 60 χρόνια επιστήμης.
Σαφές μήνυμα έστειλε και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, υπερασπιζόμενος την επιστημονική βάση των εμβολιαστικών προγραμμάτων. Ο εκπρόσωπός του Tarik Jašarević υπενθύμισε ότι οι συστάσεις του ΠΟΥ έχουν διαμορφωθεί μέσα από περισσότερα από 60 χρόνια έρευνας για τη μετάδοση των νοσημάτων, την ασφάλεια των εμβολίων και την προστασία που προσφέρουν.«Αυτό που προέρχεται από τον ΠΟΥ βασίζεται στην επιστήμη. Ελπίζουμε ότι όλες οι χώρες θα χρησιμοποιούν τα καλύτερα επιστημονικά δεδομένα που διαθέτουμε». Η τοποθέτηση έχει ιδιαίτερη σημασία σε σχέση με τον ισχυρισμό του Trump ότι η νέα πολιτική «ευθυγραμμίζει» τις ΗΠΑ με άλλες ανεπτυγμένες χώρες. Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι δεν μπορεί να γίνεται απλή σύγκριση του αριθμού των εμβολίων από χώρα σε χώρα: τα εθνικά προγράμματα προσαρμόζονται στα επιδημιολογικά δεδομένα, στις ανάγκες του πληθυσμού και στα χαρακτηριστικά κάθε συστήματος υγείας.
Η συζήτηση περνά τα αμερικανικά σύνορα.
Στην Ευρώπη δεν έχει μέχρι στιγμής καταγραφεί αντίστοιχη πολιτική μετατόπιση. Τα εθνικά εμβολιαστικά προγράμματα εξακολουθούν να διαμορφώνονται με βάση τις εισηγήσεις των αρμόδιων επιστημονικών οργάνων. Η ανησυχία αφορά περισσότερο το κατά πόσο η συζήτηση που ξεκίνησε στις ΗΠΑ μπορεί να επηρεάσει την εμπιστοσύνη στους εμβολιασμούς και σε άλλες χώρες. Στην Αυστραλία, η καθηγήτρια Julie Leask, ειδική στην εμβολιαστική συμπεριφορά, περιέγραψε με χαρακτηριστικό τρόπο αυτή τη διεθνή επίδραση:«Οτιδήποτε λέει ο Trump περνά στην Αυστραλία».
Βασιλακόπουλος στο healthview: «Μακριά από οποιαδήποτε πολιτική επιρροή».
Στην Ελλάδα, ο Θεόδωρος Βασιλακόπουλος, μιλώντας στο healthview.gr, τοποθετεί το ζήτημα στη σχέση μεταξύ επιστήμης και πολιτικής:«Οι αποφάσεις που αφορούν αμιγώς επιστημονικά θέματα και οι οποίες έχουν συνέπειες για την υγεία των πολιτών και των παιδιών μας πρέπει να λαμβάνονται από τους ειδικούς μακριά από οποιαδήποτε πολιτική επιρροή. Οι αποφάσεις αυτές πρέπει να στηρίζονται στο τι είναι επιστημονικά τεκμηριωμένο και επωφελές για τον άνθρωπο. Με άλλα λόγια, στο ότι η σχέση οφέλους –για την υγεία– και κόστους –πιθανές παρενέργειες– είναι σαφώς υπέρ του οφέλους».
Ο πρόεδρος του ΕΟΔΥ προσθέτει:«Οι επιστήμονες οφείλουν να συστήνουν ό,τι είναι επιστημονικά ορθό και όχι ό,τι θα ήταν πιθανόν αρεστό από μία ευρύτερη γκάμα ανθρώπων, όπως για παράδειγμα και από τους αντιεμβολιαστές».Και καταλήγει, διαφοροποιώντας την ελληνική και ευρωπαϊκή πρακτική: «Ευτυχώς, στη χώρα μας και στην Ευρωπαϊκή Ένωση ο ανωτέρω κανόνας τηρείται και η πολιτική δεν επηρεάζει τις επιστημονικές προτάσεις».
Η «εξαγωγή» της αμφιβολίας.
Μέχρι στιγμής δεν φαίνεται να δημιουργείται ένα διεθνές ντόμινο αλλαγών στα εμβολιαστικά προγράμματα. Η σημαντικότερη συνέπεια της αμερικανικής απόφασης μπορεί όμως να βρίσκεται αλλού.Όταν αμφισβητήσεις καθιερωμένων επιστημονικών θέσεων αποκτούν τη βαρύτητα επίσημης πολιτικής των ΗΠΑ, περνούν αναπόφευκτα στη διεθνή δημόσια συζήτηση, στα κοινωνικά δίκτυα και τελικά στην αντίληψη των πολιτών.Η μεγαλύτερη «εξαγωγή» της νέας αμερικανικής πολιτικής ίσως, επομένως, να μην είναι ένα διαφορετικό εμβολιαστικό πρόγραμμα. Μπορεί να είναι η αμφιβολία γύρω από εκείνο που ήδη υπάρχει.
