Η αλήθεια είναι πιο περίπλοκη. Ενώ η καθαυτή ζάχαρη δεν είναι άμεσο καρκινογόνο, οι δίαιτες με υψηλή περιεκτικότητα σε πρόσθετα σάκχαρα μπορούν να πυροδοτήσουν βιολογικές αλλαγές, οι οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου με την πάροδο του χρόνου.

Προκαλεί η ζάχαρη καρκίνο;

Η κατανάλωση ζάχαρης δεν «προκαλεί» άμεσα καρκίνο ούτε προκαλεί την ανάπτυξη όγκων.

Αυτό που έχει σημασία είναι το διατροφικό πρότυπο: η υψηλή πρόσληψη προστιθέμενων σακχάρων (ειδικά ζαχαρούχων ποτών) αυξάνει τις συνολικές θερμίδες, την αύξηση βάρους και τις εκρήξεις ινσουλίνης, παράγοντες που συνδέονται με υψηλότερους κινδύνους αρκετών καρκίνων. Με άλλα λόγια, η ζάχαρη δρα έμμεσα, κυρίως μέσω της παχυσαρκίας και των ορμονικών οδών που προάγουν την κυτταρική ανάπτυξη.

Πώς θα μπορούσε η πρόσληψη ζάχαρης να οδηγήσει σε καρκίνο;

Η υπερβολική προσθήκη ζάχαρης μπορεί να πυροδοτήσει μια αλληλουχία από την μεταβολική καταπόνηση σε βιολογία που προάγει τον καρκίνο.

Βήμα Τι συμβαίνει στο σώμα Βασικές ορμόνες/οδοί Τύποι καρκίνου που σχετίζονται περισσότερο
1 Η συχνή υψηλή πρόσληψη ζάχαρης αυξάνει τη γλυκόζη στο αίμα Αυξημένη ινσουλίνη, σηματοδότηση IGF-1 Δημιουργεί περιβάλλον προ-ανάπτυξης
2 Επαναλαμβανόμενες αιχμές → αντίσταση στην ινσουλίνη και χρόνια υπερινσουλιναιμία Οι ινσουλίνη και IGF-1 ενεργοποιούν πολλαπλασιαστικές οδούς (π.χ., PI3K–mTOR) και μειώνουν την απόπτωση Καρκίνος ενδομητρίου, καρκίνος ορθού
3 Θετικό ενεργειακό ισοζύγιο → αύξηση βάρους και υπερβολικό σωματικό λίπος Φλεγμονή που προκαλείται από λιπώδη ιστό. Αυξημένα οιστρογόνα (μετά την εμμηνόπαυση) Τουλάχιστον 13 καρκίνοι που σχετίζονται με την παχυσαρκία (π.χ. μαστού, ενδομητρίου, νεφρού, ήπατος)
4 Τα ζαχαρούχα ποτά προσθέτουν «υγρές θερμίδες» με χαμηλό κορεσμό Ταχύτερη αύξηση βάρους. Μεταβολικό σύνδρομο Υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης καρκίνων που σχετίζονται με την παχυσαρκία
5 Μακροχρόνιο μεταβολικό στρες Χαμηλού βαθμού φλεγμονή, αλλοιωμένο μικροβίωμα, λιπώδες ήπαρ Αυξάνει τους γαστρεντερικούς και ορμονικούς καρκίνους

Ποιοι καρκίνοι εμφανίζουν τους ισχυρότερους δεσμούς με τη ζάχαρη;

Οι πιο σαφείς σύνδεσμοι εμφανίζονται εκεί όπου η παχυσαρκία και η βιολογία της ινσουλίνης έχουν την μεγαλύτερη σημασία.

Μελέτες δείχνουν αυξημένο κίνδυνο για καρκίνο του ενδομητρίου, του μαστού, του παχέος εντέρου, των νεφρών, του ήπατος και άλλων καρκίνων, οι οποίοι σχετίζονται με την παχυσαρκία. Τα ποτά που περιέχουν ζάχαρη, ειδικότερα, συνδέονται έντονα με υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης καρκίνου και θνησιμότητας, κυρίως μέσω της αύξησης βάρους.

«Η ζάχαρη τροφοδοτεί τον καρκίνο»: μύθος ή εν μέρει αλήθεια;

Αυτή η φράση είναι εν μέρει αληθής. Τα καρκινικά κύτταρα καταναλώνουν εύκολα γλυκόζη, αλλά το ίδιο κάνουν και τα υγιή κύτταρα.

Η μείωση της ζάχαρης δεν μπορεί να «λιμοκτονήσει» έναν όγκο χωρίς να βλάψει τους φυσιολογικούς ιστούς. Ο πρακτικός στόχος είναι ο περιορισμός των προστιθέμενων σακχάρων για την πρόληψη της αύξησης βάρους και την μείωση των εξάρσεων ινσουλίνης: καταστάσεις που καθιστούν τον καρκίνο πιο πιθανό να αναπτυχθεί σε βάθος δεκαετιών.

Πόση ζάχαρη θεωρείται «υπερβολική»;

Οι περισσότεροι οργανισμοί υγείας συμβουλεύουν τον περιορισμό των προστιθέμενων σακχάρων σε λιγότερο από 10% των ημερήσιων θερμίδων, με τον στόχο για κάτω από 5% να είναι ακόμη καλύτερος για την πρόληψη του καρκίνου.

Για τον μέσο ενήλικα, αυτό σημαίνει διατήρηση των προστιθέμενων σακχάρων κάτω από περίπου 25-50 γραμμάρια την ημέρα. Η μεγαλύτερη έμφαση δίνεται στην μείωση των ζαχαρούχων ποτών, τα οποία παρέχουν μεγάλες ποσότητες ζάχαρης με μικρή θρεπτική αξία.

9 επιστημονικά τεκμηριωμένοι τρόποι μείωσης των προστιθέμενων σακχάρων

Πρακτικές στρατηγικές, που διευκολύνουν τον περιορισμό της πρόσληψης ζάχαρης, διατηρώντας παράλληλα μια ισορροπημένη διατροφή:

  1. Αντικαταστήστε τα αναψυκτικά και τους χυμούς με νερό και άγλυκο τσάι.
  2. Διαμορφώστε τα γεύματά σας γύρω από λαχανικά, όσπρια, δημητριακά ολικής αλέσεως, ξηρούς καρπούς, σπόρους και άπαχες πρωτεΐνες.
  3. Επιλέξτε ολόκληρα φρούτα αντί για χυμούς.
  4. Ελέγξτε τις ετικέτες για ≤6 γραμμάρια προστιθέμενης ζάχαρης ανά μερίδα σε συσκευασμένα τρόφιμα.
  5. Συνδυάστε τους υδατάνθρακες με πρωτεΐνες και φυτικές ίνες, για να μειώσετε τις αιχμές γλυκόζης.
  6. Κρατήστε τα επιδόρπια σε προσεκτικές μερίδες, όχι για καθημερινά βασικά τρόφιμα.
  7. Να είστε προσεκτικοί με τα «φυσικά» γλυκαντικά, όπως η αγαύη και η ζάχαρη καρύδας, διότι εξακολουθούν να είναι προστιθέμενα σάκχαρα.
  8. Κοιμηθείτε καλά και παραμείνετε δραστήριοι. Και τα δύο βελτιώνουν την ευαισθησία στην ινσουλίνη.
  9. Εστιάστε σε μακροπρόθεσμες αλλαγές παρά σε γρήγορες λύσεις.

Συμπέρασμα

Η ζάχαρη από μόνη της δεν είναι καρκινογόνα, αλλά ένας τρόπος ζωής που βασίζεται στην υψηλή πρόσληψη προστιθέμενης ζάχαρης μπορεί να δημιουργήσει τις συνθήκες υπό τις οποίες είναι πιο πιθανό να αναπτυχθεί καρκίνος. Οι κίνδυνοι προκύπτουν μέσω της αύξησης βάρους, της σηματοδότησης ινσουλίνης και του IGF και της χρόνιας φλεγμονής.

Μειώνοντας τα ζαχαρούχα ποτά, δίνοντας έμφαση σε ολόκληρες τροφές και διατηρώντας τα προστιθέμενα σάκχαρα πολύ κάτω από τα συνιστώμενα όρια, μπορείτε να μειώσετε σημαντικά τον μακροπρόθεσμο κίνδυνο καρκίνου, ενώ παράλληλα απολαμβάνετε μια ικανοποιητική διατροφή.

Πηγές:
clevelandclinic.org
cancer.org
wcrf.org
who.int
pressroom.cancer.org