Η Ευρώπη ψάχνει απαντήσεις για τα εργοστάσια φαρμάκων. Η Ελλάδα «σηκώνει το χέρι».
Για πολλά χρόνια η Ευρώπη θεωρούσε σχεδόν αυτονόητο ότι θα έχει πάντα πρόσβαση στα φάρμακα που χρειάζεται. Επένδυε κυρίως στην έρευνα, την καινοτομία και την ανάπτυξη νέων θεραπειών, αφήνοντας σταδιακά μεγάλο μέρος της παραγωγής να μεταφερθεί εκτός των συνόρων της. Η πανδημία αποκάλυψε ότι η πραγματικότητα ήταν πολύ πιο σύνθετη. Οι ελλείψεις βασικών σκευασμάτων, οι δυσκολίες στις μεταφορές και η εξάρτηση από παραγωγικές μονάδες χιλιάδες χιλιόμετρα μακριά έφεραν στην επιφάνεια ένα ζήτημα που μέχρι τότε απασχολούσε κυρίως τους ειδικούς: χωρίς ισχυρή παραγωγική βάση, δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική φαρμακευτική ασφάλεια.
Σήμερα, η Ευρωπαϊκή Ένωση επανασχεδιάζει τη φαρμακευτική της πολιτική, ενθαρρύνοντας επενδύσεις που ενισχύουν την παραγωγή, την έρευνα και την τεχνολογική αυτάρκεια. Σε αυτή τη νέα πραγματικότητα, δημιουργείται μια σημαντική ευκαιρία για χώρες με ισχυρή φαρμακοβιομηχανική παράδοση. Ανάμεσά τους βρίσκεται και η Ελλάδα. Η ελληνική φαρμακοβιομηχανία δεν παρακολουθεί απλώς τις εξελίξεις. Επενδύει, αναπτύσσει νέες παραγωγικές δυνατότητες και διεκδικεί έναν ουσιαστικότερο ρόλο στον νέο ευρωπαϊκό χάρτη του φαρμάκου.
Από χώρα παραγωγής σε χώρα τεχνογνωσίας
Τα τελευταία χρόνια, η ελληνική φαρμακοβιομηχανία πραγματοποιεί ίσως τον μεγαλύτερο επενδυτικό της μετασχηματισμό των τελευταίων δεκαετιών. Νέες παραγωγικές μονάδες, ερευνητικά κέντρα, εξαγωγικός προσανατολισμός και σημαντικές επενδύσεις σε τεχνολογία αλλάζουν σταδιακά τον ρόλο της χώρας στον ευρωπαϊκό χάρτη.
Δεν πρόκειται μόνο για περισσότερα εργοστάσια. Πρόκειται για μια προσπάθεια να αποκτήσει η Ελλάδα μεγαλύτερη συμμετοχή σε ολόκληρη την αλυσίδα αξίας του φαρμάκου: από την έρευνα και την ανάπτυξη έως την παραγωγή και την εξαγωγή.
Μέσα σε αυτή τη συνολική προσπάθεια εντάσσεται και το επενδυτικό πρόγραμμα της DEMO, μία από τις πιο ολοκληρωμένες επενδύσεις που υλοποιούνται σήμερα στην ελληνική βιομηχανία. Η ιδιαιτερότητά του δεν βρίσκεται μόνο στο μέγεθός του, αλλά κυρίως στο εύρος του: συνδυάζει παραγωγή δραστικών ουσιών, παραγωγή τελικών φαρμάκων, έρευνα και ανάπτυξη, καθώς και βιοτεχνολογία, δημιουργώντας ένα ολοκληρωμένο οικοσύστημα φαρμάκου.
Εκεί όπου γεννιέται η παραγωγή
Το νέο παραγωγικό campus της DEMO στην Τρίπολη αποτελεί τον πυρήνα αυτής της προσπάθειας. Με τις νέες παραγωγικές μονάδες, εισάγει για πρώτη φορά στην Ελλάδα τη βιομηχανική παραγωγή δραστικών φαρμακευτικών ουσιών χημικής προέλευσης, καλύπτοντας έναν τομέα στον οποίο η χώρα μέχρι σήμερα είχε μηδαμινή παρουσία.
Παράλληλα, με την ολοκλήρωσή του αναμένεται να συγκαταλέγεται στις μεγαλύτερες μονάδες παραγωγής πενικιλινούχων και ογκολογικών φαρμάκων στην Ευρώπη, ενισχύοντας την παραγωγική επάρκεια σε θεραπευτικές κατηγορίες ιδιαίτερης σημασίας για τα ευρωπαϊκά συστήματα υγείας.
Η πραγματική υπεραξία βρίσκεται στην έρευνα
Καμία σύγχρονη φαρμακοβιομηχανία δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στην παραγωγή. Η ανταγωνιστικότητά της καθορίζεται ολοένα περισσότερο από την ικανότητά της να δημιουργεί νέα γνώση.
Για τον λόγο αυτό, εξίσου σημαντικό με τις νέες παραγωγικές εγκαταστάσεις είναι το Κέντρο Έρευνας και Ανάπτυξης της DEMO στη Θεσσαλονίκη. Εκεί σχεδιάζονται και αναπτύσσονται νέες δραστικές ουσίες και νέα φαρμακευτικά προϊόντα, ενώ η στενή συνεργασία με τα ελληνικά πανεπιστήμια δημιουργεί ένα περιβάλλον όπου η επιστημονική γνώση μπορεί να μετατρέπεται σε βιομηχανική παραγωγή και διεθνώς ανταγωνιστικά προϊόντα.
Με στόχο την ανάπτυξη πέντε νέων δραστικών ουσιών και 21 νέων τελικών φαρμάκων κάθε χρόνο, το ερευνητικό κέντρο φιλοδοξεί να αποτελέσει έναν από τους βασικούς πυλώνες της επόμενης ημέρας για την ελληνική φαρμακευτική καινοτομία.
Η επόμενη μεγάλη πρόκληση
Αν η παραγωγή δραστικών ουσιών αποτελεί το σήμερα, η βιοτεχνολογία αποτελεί το αύριο της φαρμακευτικής βιομηχανίας.
Οι πιο σύγχρονες θεραπείες για τον καρκίνο, τα αυτοάνοσα νοσήματα και τις σπάνιες παθήσεις βασίζονται πλέον σε βιολογικά φάρμακα, ενώ η ανάπτυξη των βιοτεχνολογικών φαρμάκων αναμένεται να διευρύνει σημαντικά την πρόσβαση των ασθενών σε θεραπείες επόμενης γενιάς.
Με τη δημιουργία του πρώτου ολοκληρωμένου Κέντρου Βιοτεχνολογίας στην Ελλάδα, στον Άγιο Στέφανο, η DEMO επιχειρεί να τοποθετήσει τη χώρα και σε αυτόν τον ταχύτερα αναπτυσσόμενο τομέα της διεθνούς φαρμακευτικής αγοράς.
Μια επένδυση που κοιτάζει πέρα από το σήμερα
Η συζήτηση για το μέλλον του φαρμάκου στην Ευρώπη δεν αφορά πλέον μόνο το ποιος ανακαλύπτει τις θεραπείες του αύριο. Αφορά εξίσου το ποιος θα διαθέτει τη γνώση, τις υποδομές και την παραγωγική ικανότητα για να τις μετατρέψει σε πραγματική πρόσβαση για τους ασθενείς.
Η Ελλάδα έχει σήμερα την ευκαιρία να μετατρέψει τη μακρά παράδοση της φαρμακοβιομηχανίας της σε στρατηγικό πλεονέκτημα για την Ευρώπη. Οι επενδύσεις που πραγματοποιούνται στον κλάδο δείχνουν ότι η χώρα μπορεί να εξελιχθεί από έναν αξιόπιστο παραγωγό σε έναν ολοκληρωμένο κόμβο έρευνας και παραγωγής. Σε κάθε περίπτωση, οι μεγάλες βιομηχανικές επενδύσεις δεν κρίνονται μόνο από το μέγεθός τους. Κρίνονται από όσα αφήνουν πίσω τους.
Στην περίπτωση της DEMO, το αποτύπωμα εκτείνεται πολύ πέρα από τις νέες εγκαταστάσεις. Περισσότερες από 1.000 άμεσες και έμμεσες θέσεις εργασίας, νέες ευκαιρίες για Έλληνες επιστήμονες, ενίσχυση της συνεργασίας με τα πανεπιστήμια και δημιουργία τεχνογνωσίας συνθέτουν μια επένδυση που λειτουργεί πολλαπλασιαστικά για την οικονομία.
Αυτό ακριβώς είναι και το ουσιαστικό μήνυμα της επένδυσης της DEMO. Δεν αφορά μόνο τη δημιουργία νέων εγκαταστάσεων ή την αύξηση της παραγωγικής δυναμικότητας. Αποτυπώνει μια διαφορετική φιλοδοξία: η Ελλάδα να μην ακολουθεί απλώς τις ευρωπαϊκές εξελίξεις, αλλά να συμβάλλει ενεργά στη διαμόρφωση του νέου παραγωγικού μοντέλου της ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας.
Γιατί, όταν η Ευρώπη αναζητά τα εργοστάσια που θα στηρίξουν τη φαρμακευτική της αυτονομία τις επόμενες δεκαετίες, η Ελλάδα έχει πλέον βάσιμους λόγους να «σηκώσει το χέρι, να «απαντήσει» με γνώση, τεχνολογία, υποδομές και παραγωγή και να «προβιβαστεί» σε ένα κρίσιμο εταίρο για τη διαμόρφωση της επόμενης ημέρας της ευρωπαϊκής φαρμακοβιομηχανίας.
