Η Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών φέρνει στο προσκήνιο τα ιατρικά λάθη, τις ελλείψεις στους ελέγχους και την ανάγκη για ένα σύστημα που εντοπίζει τον κίνδυνο πριν φτάσει στον ασθενή
Περίπου 1 στους 10 ασθενείς υφίσταται βλάβη κατά την παροχή υγειονομικής φροντίδας, ενώ σημαντικό μέρος αυτών των περιστατικών θα μπορούσε να έχει προληφθεί. Με αυτό το δεδομένο, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επαναφέρει σήμερα, 17 Σεπτεμβρίου, στο επίκεντρο ένα ζήτημα που αφορά κάθε σύστημα υγείας: πόσο ασφαλής είναι τελικά η φροντίδα που λαμβάνει ένας ασθενής;
Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών είναι αφιερωμένη στα μη μεταδοτικά νοσήματα, όπως ο καρκίνος, ο διαβήτης και τα καρδιαγγειακά νοσήματα, με σύνθημα «Safe care for life!» – «Ασφαλής φροντίδα για μια ζωή». Ο λόγος είναι ότι οι ασθενείς με χρόνια νοσήματα έρχονται επανειλημμένα σε επαφή με το σύστημα υγείας και εκτίθενται σε κινδύνους σε κάθε στάδιο της διαδρομής τους.
Δεν είναι μόνο το ιατρικό λάθος
Για τον ΠΟΥ, η ασφάλεια των ασθενών δεν αφορά μόνο το εάν ένας γιατρός έκανε σωστά ή λανθασμένα μια ιατρική πράξη. Κίνδυνοι μπορεί να προκύψουν από λανθασμένη ή καθυστερημένη διάγνωση, σφάλματα στη φαρμακευτική αγωγή, προβλήματα στην επικοινωνία μεταξύ επαγγελματιών υγείας, λοιμώξεις, μη ασφαλή χρήση ιατρικού εξοπλισμού, αλλά και από τον τρόπο με τον οποίο είναι οργανωμένο το ίδιο το σύστημα.
Το ερώτημα δεν είναι το «ποιος έκανε το λάθος;» αλλά και «γιατί το σύστημα επέτρεψε να συμβεί;». Και αυτή η διάκριση έχει ιδιαίτερη σημασία και για την Ελλάδα μετά το τραγικό περιστατικό με τον Μαζωνάκη..
Ποιος ελέγχει πριν συμβεί το πρόβλημα;
Η συζήτηση για την ασφάλεια των ασθενών αποκτά ιδιαίτερη επικαιρότητα στη χώρα μας, καθώς το τελευταίο διάστημα έχουν αναδειχθεί ζητήματα που αφορούν την εποπτεία και τους ελέγχους σε ιδιωτικές δομές υγείας.
Η υπόθεση του θανάτου του Γιώργου Μαζωνάκη ανέδειξε, μεταξύ άλλων, ερωτήματα για το τι ελέγχεται, πόσο συχνά ελέγχεται και κυρίως τι συμβαίνει όταν διαπιστώνονται προβλήματα.
Ο Ιατρικός Σύλλογος Αθηνών λέει ότι οι έλεγχοι των ιδιωτικών δομών είναι σε μεγάλο βαθμό δειγματοληπτικοί ή πραγματοποιούνται μετά από συγκεκριμένες καταγγελίες, ενώ ο αριθμός των δομών που βρίσκονται υπό την εποπτεία του καθιστά αδύνατη τη συνεχή παρακολούθησή τους.
Το αποτέλεσμα είναι ένα βασικό θεσμικό πρόβλημα: ένας έλεγχος καταγράφει τι υπάρχει τη συγκεκριμένη στιγμή. Δεν εγγυάται απαραίτητα τι θα συμβαίνει την επόμενη ημέρα.
Από τον έλεγχο στην πρόληψη
Η ασφάλεια του ασθενούς δεν μπορεί να στηρίζεται αποκλειστικά στην εκ των υστέρων διερεύνηση ενός περιστατικού. Χρειάζεται ένα σύστημα που να μπορεί να εντοπίζει εγκαίρως μη ασφαλείς πρακτικές, ακατάλληλο εξοπλισμό, ελλείψεις προσωπικού, προβλήματα στις διαδικασίες και κενά στην εκπαίδευση, πριν αυτά μετατραπούν σε βλάβη για τον ασθενή.
Αυτό προϋποθέτει αποτελεσματικούς ελέγχους, σαφείς αρμοδιότητες μεταξύ των εποπτικών φορέων, καταγραφή των συμβάντων και –κυρίως– μηχανισμό ώστε τα ευρήματα ενός ελέγχου να οδηγούν σε πραγματική διορθωτική παρέμβαση.
Ο ασθενής στο κέντρο
Ο ΠΟΥ επισημαίνει ότι ο ίδιος ο ασθενής πρέπει να αποτελεί ενεργό μέρος της διαδικασίας ασφάλειας. Η σωστή ενημέρωση, η κατανόηση της θεραπείας και η δυνατότητα του ασθενούς να θέτει ερωτήματα και να αναφέρει προβλήματα αποτελούν στοιχεία ασφαλέστερης φροντίδας.
Για τους ανθρώπους με χρόνια νοσήματα αυτό είναι ακόμη πιο σημαντικό, καθώς η φροντίδα τους δεν περιορίζεται σε μία επίσκεψη σε έναν γιατρό. Περιλαμβάνει εξετάσεις, φάρμακα, διαφορετικές ειδικότητες και μακροχρόνια παρακολούθηση.
Η φετινή Παγκόσμια Ημέρα Ασφάλειας Ασθενών θέτει έτσι ένα ερώτημα που αφορά και την Ελλάδα: έχουμε ένα σύστημα που απλώς ελέγχει όταν κάτι συμβεί ή ένα σύστημα που μπορεί πραγματικά να προλαμβάνει τη βλάβη πριν αυτή φτάσει στον ασθενή;
