Lifestyle Medicine Qs & As
Με τον Νικόλαο Θεοδωράκη
Q. Τι δείχνουν οι μεγάλες μελέτες για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα;
A. Τα δεδομένα είναι ιδιαίτερα ανησυχητικά.
Μεγάλη umbrella review που δημοσιεύθηκε στο BMJ αξιολόγησε 45 συγκεντρωτικές αναλύσεις με συνολικά σχεδόν 10 εκατομμύρια συμμετέχοντες.
Η μεγαλύτερη έκθεση σε υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα συσχετίστηκε με δυσμενείς εκβάσεις σε 32 από τις 45 αναλύσεις, μεταξύ άλλων με καρδιαγγειακή θνησιμότητα, σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκία και συνολική θνησιμότητα.
Πρόκειται κυρίως για παρατηρητικά δεδομένα και συνεπώς η συσχέτιση δεν ισοδυναμεί πάντοτε με αιτιότητα. Όμως η συνέπεια των ευρημάτων σε τόσο διαφορετικούς πληθυσμούς και εκβάσεις αποτελεί σοβαρό λόγο περιορισμού της έκθεσης στα UPFs.
Q. Υπάρχουν πειραματικά δεδομένα ή μόνο παρατηρητικές μελέτες?
A. Υπάρχουν και πειραματικά δεδομένα.
Σε ελεγχόμενη τυχαιοποιημένη μελέτη του National Institutes of Health, οι συμμετέχοντες ακολούθησαν τόσο υπερεπεξεργασμένη όσο και μη επεξεργασμένη διατροφή, με ελεύθερη πρόσβαση στο φαγητό.
Στην υπερεπεξεργασμένη διατροφή κατανάλωναν περίπου 500 επιπλέον θερμίδες την ημέρα.
Μέσα σε μόλις δύο εβδομάδες πήραν κατά μέσο όρο περίπου 0,9 kg, ενώ κατά τη μη επεξεργασμένη διατροφή έχασαν περίπου αντίστοιχο βάρος.
Το σημαντικό μήνυμα είναι ότι το περιβάλλον του τροφίμου μπορεί να επηρεάζει το πόσο τρώμε, ακόμη και χωρίς συνειδητή προσπάθεια να καταναλώσουμε περισσότερες θερμίδες.
Q. Γιατί τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα διευκολύνουν την υπερκατανάλωση?
A. Δεν υπάρχει ένας μοναδικός μηχανισμός.
Πολλά UPFs χαρακτηρίζονται από υψηλή ενεργειακή πυκνότητα, μαλακή υφή, γρήγορη κατανάλωση και ιδιαίτερα έντονη γευστικότητα.
Συχνά συνδυάζουν επεξεργασμένους υδατάνθρακες και λίπος, ενώ μπορεί να περιέχουν λιγότερες φυτικές ίνες και μικρότερη ποσότητα νερού ανά θερμίδα σε σχέση με ολόκληρα τρόφιμα.
Αυτό δημιουργεί ένα διατροφικό περιβάλλον στο οποίο είναι εξαιρετικά εύκολο να προσλάβουμε πολλές θερμίδες πριν εμφανιστεί επαρκής κορεσμός.
Σκεφτείτε πόσο εύκολα μπορεί κάποιος να καταναλώσει εκατοντάδες θερμίδες από μπισκότα ή πατατάκια μέσα σε λίγα λεπτά και συγκρίνετέ το με την προσπάθεια που απαιτείται για να προσλάβει τις ίδιες θερμίδες από φρούτα, όσπρια, πατάτες ή ένα πλήρες γεύμα.
Q. Είναι το πρόβλημα μόνο οι θερμίδες?
A. Όχι απαραίτητα.
Η υπερκατανάλωση ενέργειας αποτελεί έναν σημαντικό μηχανισμό, αλλά η επιστημονική έρευνα εξετάζει και άλλες πιθανές επιδράσεις.
Μελετώνται, μεταξύ άλλων, η δομή του τροφίμου, η ταχύτητα κατανάλωσης, η μεταγευματική απόκριση, η επίδραση ορισμένων προσθέτων στο εντερικό μικροβίωμα και οι συνέπειες της αντικατάστασης θρεπτικών ολόκληρων τροφίμων από προϊόντα χαμηλότερης διατροφικής ποιότητας.
Δεν χρειάζεται όμως να γνωρίζουμε κάθε πιθανό μοριακό μηχανισμό για να εφαρμόσουμε μια απλή αρχή δημόσιας υγείας: όσο περισσότερο πραγματικό φαγητό και όσο λιγότερα υπερεπεξεργασμένα προϊόντα, τόσο καλύτερα.
Η θεματική θα συνεχιστεί με ένα ακόμη Qs & As για τα υπερεπεξεργασμένα τρόφιμα.
Εδώ διαβάστε το πρώτο Qs & As αυτής της θεματικής.
—
Νικόλαος Θεοδωράκης, M.D., Ph.D.(c), dipABLM, SCOPE
Επιστημονικός Διευθυντής “Giatros Nutrition” | Διπλωματούχος του American Board of Lifestyle Medicine (ABLM) | Πιστοποιημένος στην Αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας (SCOPE) | World Obesity Federation (WOF)
