Lifestyle Medicine Qs & As
Με τον Νικόλαο Θεοδωράκη
Γύρω από την κρεατίνη εξακολουθούν να υπάρχουν αρκετοί μύθοι: ότι προκαλεί νεφρική βλάβη, ότι οδηγεί σε φαλάκρα, ή ότι πρέπει να λαμβάνεται μόνο σε «κύκλους». Τι ισχύει πραγματικά;
Q. Προκαλεί κατακράτηση υγρών;
A. Η κρεατίνη μπορεί να αυξήσει την ποσότητα νερού που βρίσκεται μέσα στα μυϊκά κύτταρα, ιδιαίτερα κατά τις πρώτες ημέρες μιας φάσης φόρτωσης. Αυτό μπορεί να οδηγήσει σε μικρή αύξηση του σωματικού βάρους. Ωστόσο, η αύξηση του ενδοκυττάριου νερού μέσα στον μυ δεν είναι το ίδιο με το παθολογικό οίδημα ή την ανεπιθύμητη υποδόρια «κατακράτηση». Για αυτό η φράση «η κρεατίνη προκαλεί κατακράτηση» είναι υπερβολικά απλουστευτική.
Q. Προκαλεί αφυδάτωση ή κράμπες;
A. Η αντίληψη ότι η κρεατίνη προκαλεί αφυδάτωση και μυϊκές κράμπες δεν υποστηρίζεται γενικά από τα διαθέσιμα δεδομένα σε υγιή άτομα που τη χρησιμοποιούν στις συνιστώμενες δόσεις. Η φυσιολογική επαρκής ενυδάτωση παραμένει σημαντική για κάθε αθλητή ή ασκούμενο, ανεξάρτητα από τη χρήση κρεατίνης. Δεν υπάρχει λόγος για υπερβολική ενυδάτωση επί χρήσης συμπληρώματος κρεατίνης.
Q. Κάνει κακό στα νεφρά ή το συκώτι;
A. Αυτός είναι ίσως ο συχνότερος μύθος γύρω από την κρεατίνη. Στους υγιείς ανθρώπους, η χρήση μονοϋδρικής κρεατίνης στις συνιστώμενες δόσεις δεν έχει αποδειχθεί ότι προκαλεί νεφρική ή ηπατική βλάβη. Υπάρχει όμως μία σημαντική λεπτομέρεια: η λήψη κρεατίνης μπορεί να αυξήσει την κρεατινίνη του αίματος. Η κρεατινίνη χρησιμοποιείται ευρέως ως δείκτης για την εκτίμηση της νεφρικής λειτουργίας. Επομένως, μία αύξηση της κρεατινίνης σε άτομο που λαμβάνει κρεατίνη δεν σημαίνει αυτομάτως ότι έχει προκληθεί βλάβη στους νεφρούς. Η εργαστηριακή εικόνα πρέπει να ερμηνεύεται στο κατάλληλο κλινικό πλαίσιο, με συχνή παράλληλη μέτρηση κυστατίνης C.
Q. Χρειάζεται να ελέγχω την κρεατινίνη;
A. Σε υγιείς ανθρώπους δεν χρειάζεται απαραίτητα ειδικός εργαστηριακός έλεγχος αποκλειστικά επειδή χρησιμοποιούν κρεατίνη. Εάν όμως πραγματοποιούνται εξετάσεις αίματος, είναι χρήσιμο ο ιατρός να γνωρίζει ότι λαμβάνεται συμπληρωματική κρεατίνη. Όταν υπάρχει αμφιβολία για τη νεφρική λειτουργία, η αξιολόγηση μπορεί να απαιτεί περισσότερα δεδομένα από μία μεμονωμένη τιμή κρεατινίνης και eGFR (π.χ. κυστατίνη C).
Q. Προκαλεί τριχόπτωση;
A. Δεν υπάρχουν κλινικά δεδομένα που να αποδεικνύουν ότι η κρεατίνη προκαλεί τριχόπτωση. Η ανησυχία αυτή προέρχεται σε μεγάλο βαθμό από μία παλιά μικρή μελέτη στην οποία παρατηρήθηκε μεταβολή της DHT μετά από χρήση κρεατίνης, χωρίς όμως να αξιολογείται πραγματική τριχόπτωση. Ακολούθως, πολλαπλές μελέτες απέδειξαν ότι η κρεατίνη δεν προκαλεί αύξηση της τεστοστερόνης ή της DHT ούτε τριχόπτωση.
Q. Είναι ασφαλής για μακροχρόνια χρήση;
A. Η μονοϋδρική κρεατίνη έχει μελετηθεί εκτενώς και διαθέτει ένα από τα καλύτερα προφίλ τεκμηρίωσης μεταξύ των αθλητικών συμπληρωμάτων. Σε υγιείς ανθρώπους, η χρήση στις συνιστώμενες δόσεις θεωρείται γενικά ασφαλής και δεν υπάρχει τεκμηριωμένη ανάγκη για περιοδική διακοπή αποκλειστικά λόγω της διάρκειας χρήσης. Αυτό δεν αναιρεί την ανάγκη εξατομίκευσης όταν υπάρχει γνωστή νόσος, εγκυμοσύνη, φαρμακευτική αγωγή ή άλλη ειδική κλινική κατάσταση.
Q. Υπάρχουν παρενέργειες;
A. Η κρεατίνη είναι γενικά καλά ανεκτή. Πιθανές ανεπιθύμητες ενέργειες μπορεί να περιλαμβάνουν:
- Αρχική αύξηση σωματικού βάρους
- Γαστρεντερική ενόχληση, ιδιαίτερα όταν λαμβάνονται μεγάλες εφάπαξ δόσεις
- Αίσθημα φουσκώματος σε ορισμένους χρήστες
Η αποφυγή loading phase και ο διαμοιρασμός της ημερήσιας δόσης σε δύο ημιδόσεις μπορεί να βελτιώσει τη γαστρεντερική ανοχή.
Η θεματική θα συνεχιστεί με ένα ακόμη Qs & As.
Εδώ διαβάστε το πρώτο Qs & As αυτής της θεματικής.
Εδώ διαβάστε το δεύτερο Qs & As αυτής της θεματικής.
—
Νικόλαος Θεοδωράκης, M.D., Ph.D.(c), dipABLM, SCOPE
Επιστημονικός Διευθυντής “Giatros Nutrition” | Διπλωματούχος του American Board of Lifestyle Medicine (ABLM) | Πιστοποιημένος στην Αντιμετώπιση της Παχυσαρκίας (SCOPE) | World Obesity Federation (WOF)
